Bài tập — Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm)

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm)? A. Arene chứa vòng benzene, bền nhờ hệ liên kết $\pi$ liên hợp, phản ứng đặc trưng là phản ứng thế. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm), khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Benzene và nhiều arene độc hại, dễ cháy, cần cẩn thận khi sử dụng. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm), phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Arene là hydrocarbon thơm, trong phân tử chứa vòng benzene. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm), học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Phân tử benzene có cấu trúc phẳng, sáu nguyên tử carbon tạo thành vòng sáu cạnh đều, mỗi carbon có một orbital $p$ góp chung tạo hệ liên kết $\pi$ liên hợp bền vững trên toàn vòng.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm), em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Viết phương trình benzene phản ứng với bromine có xúc tác $FeBr_3$.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm) để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: $C_6H_6 + Br_2 \xrightarrow{FeBr_3} C_6H_5Br + HBr$. Đây là phản ứng thế, không phải phản ứng cộng, thể hiện tính thơm của vòng benzene.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Gọi tên hợp chất $C_6H_5OH$.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của phenol tác dụng với Na.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hóa học của phenol tác dụng với dung dịch NaOH.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Arene chứa vòng benzene, bền nhờ hệ liên kết $\pi$ liên hợp, phản ứng đặc trưng là phản ứng thế."
  • Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Benzene và nhiều arene độc hại, dễ cháy, cần cẩn thận khi sử dụng."
  • Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Arene là hydrocarbon thơm, trong phân tử chứa vòng benzene."
  • Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Phân tử benzene có cấu trúc phẳng, sáu nguyên tử carbon tạo thành vòng sáu cạnh đều, mỗi carbon có một orbital $p$ góp chung tạo hệ liên kết $\pi$ liên hợp bền vững trên toàn vòng."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Arene là hydrocarbon thơm, trong phân tử chứa vòng benzene. Arene đơn giản nhất là benzene $C_6H_6$, tiếp theo là toluene $C_6H_5CH_3$, xylene $C_6H_4(CH_3)2$, styrene$C_6H_5CH=CH_2$và naphthalene$C{10}H_8$.
  • Tổng kết ghi nhớ: Arene chứa vòng benzene, bền nhờ hệ liên kết $\pi$ liên hợp, phản ứng đặc trưng là phản ứng thế.; Benzene và nhiều arene độc hại, dễ cháy, cần cẩn thận khi sử dụng.; Arene là nguyên liệu quan trọng sản xuất thuốc nhuộm, dược phẩm, nhựa và chất nổ.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Viết phương trình benzene phản ứng với bromine có xúc tác $FeBr_3$.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 17: Arene (Hydrocarbon thơm) (Arene chứa vòng benzene, bền nhờ hệ liên kết $\pi$ liên hợp, phản ứng đặc trưng là phản ứng thế.; Benzene và nhiều arene độc hại, dễ cháy, cần cẩn thận khi sử dụng.; Arene là nguyên liệu quan trọng sản xuất thuốc nhuộm, dược phẩm, nhựa và chất nổ.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: $C_6H_6 + Br_2 \xrightarrow{FeBr_3} C_6H_5Br + HBr$. Đây là phản ứng thế, không phải phản ứng cộng, thể hiện tính thơm của vòng benzene.
• Bài 4: Phenol.
• Bài 5: $C_6H_5OH + Na \rightarrow C_6H_5ONa + \frac{1}{2}H_2$.
• Bài 6: $C_6H_5OH + NaOH \rightarrow C_6H_5ONa + H_2O$.