Bài tập — Bài 18: Ôn tập chương 4

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 18: Ôn tập chương 4? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch). C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 18: Ôn tập chương 4, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 18: Ôn tập chương 4, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chương 4 hệ thống lại ba họ hydrocarbon quan trọng: alkane, hydrocarbon không no và arene.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 18: Ôn tập chương 4, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Alkane $C_nH_{2n+2}$ chỉ có liên kết đơn, bền, phản ứng đặc trưng là thế với halogen và cháy. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 18: Ôn tập chương 4, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Phân biệt ba chất khí methane, ethene, acetylene bằng phương pháp hóa học.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 18: Ôn tập chương 4 để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: Dẫn từng khí qua dung dịch $AgNO_3/NH_3$ : acetylene tạo kết tủa vàng $AgC \equiv CAg$ . Hai khí còn lại dẫn qua dung dịch bromine: ethene làm mất màu, methane không phản ứng.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết phương trình hóa học của phenol tác dụng với dung dịch $Br_2$ dư. Nêu hiện tượng.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Phenol có tác dụng với dung dịch $NaHCO_3$ không? Vì sao?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Gọi tên hợp chất $CH_3–CH=CH–CH_3$ .

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch)."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 4 hệ thống lại ba họ hydrocarbon quan trọng: alkane, hydrocarbon không no và arene."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Alkane $C_nH_{2n+2}$ chỉ có liên kết đơn, bền, phản ứng đặc trưng là thế với halogen và cháy."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 4 hệ thống lại ba họ hydrocarbon quan trọng: alkane, hydrocarbon không no và arene. Cần nắm vững công thức chung, cấu tạo, cách gọi tên và tính chất hóa học đặc trưng của từng họ.
- Tổng kết ghi nhớ: Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch).; Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov.; Viết đúng và cân bằng phương trình phản ứng là chìa khóa làm bài tập chương này.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Phân biệt ba chất khí methane, ethene, acetylene bằng phương pháp hóa học.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 18: Ôn tập chương 4 (Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch).; Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov.; Viết đúng và cân bằng phương trình phản ứng là chìa khóa làm bài tập chương này.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Dẫn từng khí qua dung dịch $AgNO_3/NH_3$ : acetylene tạo kết tủa vàng $AgC \equiv CAg$ . Hai khí còn lại dẫn qua dung dịch bromine: ethene làm mất màu, methane không phản ứng.
Bài 4: $C_6H_5OH + 3Br_2 \rightarrow C_6H_2Br_3OH\downarrow + 3HBr$ ; xuất hiện kết tủa trắng 2,4,6-tribromophenol.
Bài 5: Không. Vì phenol là acid yếu hơn carbonic acid ( $H_2CO_3$ ) nên không đẩy được $CO_2$ ra khỏi muối $NaHCO_3$ .
Bài 6: But-2-ene.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

KMnO_4

AgNO_3/NH_3

(với alkyne đầu mạch). C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 18: Ôn tập chương 4, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Alkane

C_nH_{2n+2}

chỉ có liên kết đơn, bền, phản ứng đặc trưng là thế với halogen và cháy. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ 1. Phân biệt ba chất khí methane, ethene, acetylene bằng phương pháp hóa học.

Giải: Dẫn từng khí qua dung dịch $AgNO_3/NH_3$ : acetylene tạo kết tủa vàng $AgC \equiv CAg$ . Hai khí còn lại dẫn qua dung dịch bromine: ethene làm mất màu, methane không phản ứng.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết phương trình hóa học của phenol tác dụng với dung dịch

Br_2

dư. Nêu hiện tượng.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Phenol có tác dụng với dung dịch

NaHCO_3

không? Vì sao?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Gọi tên hợp chất

CH_3–CH=CH–CH_3

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch)."
Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov."
Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 4 hệ thống lại ba họ hydrocarbon quan trọng: alkane, hydrocarbon không no và arene."
Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Alkane $C_nH_{2n+2}$ chỉ có liên kết đơn, bền, phản ứng đặc trưng là thế với halogen và cháy."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 4 hệ thống lại ba họ hydrocarbon quan trọng: alkane, hydrocarbon không no và arene. Cần nắm vững công thức chung, cấu tạo, cách gọi tên và tính chất hóa học đặc trưng của từng họ.
Tổng kết ghi nhớ: Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch).; Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov.; Viết đúng và cân bằng phương trình phản ứng là chìa khóa làm bài tập chương này.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Phân biệt ba chất khí methane, ethene, acetylene bằng phương pháp hóa học.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 18: Ôn tập chương 4 (Nhận biết hydrocarbon bằng liên kết bội: cộng bromine, $KMnO_4$ , $AgNO_3/NH_3$ (với alkyne đầu mạch).; Nắm chắc quy tắc gọi tên, đồng phân và quy tắc Markovnikov.; Viết đúng và cân bằng phương trình phản ứng là chìa khóa làm bài tập chương này.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Dẫn từng khí qua dung dịch $AgNO_3/NH_3$ : acetylene tạo kết tủa vàng $AgC \equiv CAg$ . Hai khí còn lại dẫn qua dung dịch bromine: ethene làm mất màu, methane không phản ứng.

Bài 4:

C_6H_5OH + 3Br_2 \rightarrow C_6H_2Br_3OH\downarrow + 3HBr

; xuất hiện kết tủa trắng 2,4,6-tribromophenol.

Bài 5: Không. Vì phenol là acid yếu hơn carbonic acid (

H_2CO_3

) nên không đẩy được

CO_2

ra khỏi muối

NaHCO_3

Bài 6: But-2-ene.