Bài tập — Bài 20: Alcohol

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 20: Alcohol? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 20: Alcohol, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 20: Alcohol, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Alcohol là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm chức hydroxy $-OH$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 20: Alcohol, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Ví dụ: methanol $CH_3OH$ , ethanol $C_2H_5OH$ , glycerol $C_3H_5(OH)_3$ . D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 20: Alcohol, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Viết phương trình ethanol tác dụng với sodium.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 20: Alcohol để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: $2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2\uparrow$ . Phản ứng chứng tỏ $H$ của nhóm $-OH$ linh động.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết phương trình hóa học của benzene tác dụng với $Cl_2$ (xúc tác Fe).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của $C_2H_5Cl$ tác dụng với NaOH (đun nóng).

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol propene $C_3H_6$ . Tính thể tích khí $CO_2$ thu được ở điều kiện chuẩn (đkc).

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Alcohol là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm chức hydroxy $-OH$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ: methanol $CH_3OH$ , ethanol $C_2H_5OH$ , glycerol $C_3H_5(OH)_3$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Alcohol là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm chức hydroxy $-OH$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no. Công thức chung là $R-OH$ hoặc $C_nH_{2n+2}O$ đối với alcohol no, đơn chức, mạch hở.
- Tổng kết ghi nhớ: Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước.; Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa.; Ethanol dùng làm nhiên liệu, dung môi, sát khuẩn; glycerol dùng trong mỹ phẩm, dược phẩm, sản xuất thuốc nổ.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Viết phương trình ethanol tác dụng với sodium.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 20: Alcohol (Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước.; Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa.; Ethanol dùng làm nhiên liệu, dung môi, sát khuẩn; glycerol dùng trong mỹ phẩm, dược phẩm, sản xuất thuốc nổ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: $2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2\uparrow$ . Phản ứng chứng tỏ $H$ của nhóm $-OH$ linh động.
Bài 4: $C_6H_6 + Cl_2 \xrightarrow{Fe} C_6H_5Cl + HCl$ (chlorobenzene).
Bài 5: $C_2H_5Cl + NaOH \xrightarrow{t^\circ} C_2H_5OH + NaCl$ .
Bài 6: $n_{CO_2} = 3 \times 0,1 = 0,3$ mol; $V_{CO_2} = 0,3 \times 24,79 = 7,437$ L.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

R-OH

: nhóm

-OH

quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 20: Alcohol, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Phản ứng đặc trưng: thế

H

bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

-OH

liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

CH_3OH

, ethanol

C_2H_5OH

, glycerol

C_3H_5(OH)_3

. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ 1. Viết phương trình ethanol tác dụng với sodium.

Giải: $2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2\uparrow$ . Phản ứng chứng tỏ $H$ của nhóm $-OH$ linh động.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết phương trình hóa học của benzene tác dụng với

Cl_2

(xúc tác Fe).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của

C_2H_5Cl

tác dụng với NaOH (đun nóng).

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đốt cháy hoàn toàn 0,1 mol propene

C_3H_6

. Tính thể tích khí

CO_2

thu được ở điều kiện chuẩn (đkc).

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Alcohol là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm chức hydroxy $-OH$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ: methanol $CH_3OH$ , ethanol $C_2H_5OH$ , glycerol $C_3H_5(OH)_3$ ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Alcohol là hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm chức hydroxy $-OH$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no. Công thức chung là $R-OH$ hoặc $C_nH_{2n+2}O$ đối với alcohol no, đơn chức, mạch hở.
Tổng kết ghi nhớ: Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước.; Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa.; Ethanol dùng làm nhiên liệu, dung môi, sát khuẩn; glycerol dùng trong mỹ phẩm, dược phẩm, sản xuất thuốc nổ.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Viết phương trình ethanol tác dụng với sodium.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 20: Alcohol (Alcohol $R-OH$ : nhóm $-OH$ quyết định tính chất, tạo liên kết hydrogen nên sôi cao, tan tốt trong nước.; Phản ứng đặc trưng: thế $H$ bằng kim loại kiềm, tách nước, oxi hóa.; Ethanol dùng làm nhiên liệu, dung môi, sát khuẩn; glycerol dùng trong mỹ phẩm, dược phẩm, sản xuất thuốc nổ.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: $2C_2H_5OH + 2Na \rightarrow 2C_2H_5ONa + H_2\uparrow$ . Phản ứng chứng tỏ $H$ của nhóm $-OH$ linh động.

Bài 4:

C_6H_6 + Cl_2 \xrightarrow{Fe} C_6H_5Cl + HCl

(chlorobenzene).

Bài 5:

C_2H_5Cl + NaOH \xrightarrow{t^\circ} C_2H_5OH + NaCl

Bài 6:

n_{CO_2} = 3 \times 0,1 = 0,3

mol;

V_{CO_2} = 0,3 \times 24,79 = 7,437