Bài tập — Bài 22: Ôn tập chương 5

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 22: Ôn tập chương 5? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol). C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 22: Ôn tập chương 5, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Ôn tập chương 5, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Chương 5 gồm ba nhóm hợp chất hữu cơ chứa oxygen và halogen: dẫn xuất halogen, alcohol và phenol.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 22: Ôn tập chương 5, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Dẫn xuất halogen $R-X$ có liên kết $C-X$ phân cực, dễ tham gia phản ứng thế $X$ bằng $OH$ tạo alcohol và phản ứng tách $HX$ tạo alkene. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 22: Ôn tập chương 5, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Trình bày cách tách phenol ra khỏi hỗn hợp phenol và ethanol.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 22: Ôn tập chương 5 để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: Cho hỗn hợp tác dụng với dung dịch $NaOH$ : phenol tạo muối $C_6H_5ONa$ tan trong nước, ethanol không phản ứng và tách lớp. Chiết lấy lớp nước, sục $CO_2$ vào để tái tạo phenol: $C_6H_5ONa + CO_2 + H_2O \rightarrow C_6H_5OH + NaHCO_3$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Phenol có làm quỳ tím đổi màu không? Vì sao?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của propan-1-ol tác dụng với HBr.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hóa học của styrene tác dụng với $Br_2$ .

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol)."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 5 gồm ba nhóm hợp chất hữu cơ chứa oxygen và halogen: dẫn xuất halogen, alcohol và phenol."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Dẫn xuất halogen $R-X$ có liên kết $C-X$ phân cực, dễ tham gia phản ứng thế $X$ bằng $OH$ tạo alcohol và phản ứng tách $HX$ tạo alkene."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 5 gồm ba nhóm hợp chất hữu cơ chứa oxygen và halogen: dẫn xuất halogen, alcohol và phenol. Điểm chung là tính chất hóa học đều xuất phát từ nhóm chức, nhưng mỗi nhóm có đặc điểm riêng cần phân biệt rõ.
- Tổng kết ghi nhớ: Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol).; Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước.; Thành thạo chuỗi chuyển hóa: $R-X \rightarrow R-OH \rightarrow$ aldehyde/ketone, và nhận biết từng chất.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Trình bày cách tách phenol ra khỏi hỗn hợp phenol và ethanol.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 22: Ôn tập chương 5 (Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol).; Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước.; Thành thạo chuỗi chuyển hóa: $R-X \rightarrow R-OH \rightarrow$ aldehyde/ketone, và nhận biết từng chất.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Cho hỗn hợp tác dụng với dung dịch $NaOH$ : phenol tạo muối $C_6H_5ONa$ tan trong nước, ethanol không phản ứng và tách lớp. Chiết lấy lớp nước, sục $CO_2$ vào để tái tạo phenol: $C_6H_5ONa + CO_2 + H_2O \rightarrow C_6H_5OH + NaHCO_3$ .
Bài 4: Không. Phenol là acid rất yếu, không đủ làm quỳ tím đổi màu.
Bài 5: $CH_3CH_2CH_2OH + HBr \rightarrow CH_3CH_2CH_2Br + H_2O$ .
Bài 6: $C_6H_5–CH=CH_2 + Br_2 \rightarrow C_6H_5–CHBr–CH_2Br$ (1,2-dibromo-1-phenylethane).

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

-X

-OH

(alcohol),

-OH

gắn vòng benzene (phenol). C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 22: Ôn tập chương 5, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Dẫn xuất halogen

R-X

có liên kết

C-X

phân cực, dễ tham gia phản ứng thế

X

bằng

OH

tạo alcohol và phản ứng tách

HX

tạo alkene. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ 1. Trình bày cách tách phenol ra khỏi hỗn hợp phenol và ethanol.

Giải: Cho hỗn hợp tác dụng với dung dịch $NaOH$ : phenol tạo muối $C_6H_5ONa$ tan trong nước, ethanol không phản ứng và tách lớp. Chiết lấy lớp nước, sục $CO_2$ vào để tái tạo phenol: $C_6H_5ONa + CO_2 + H_2O \rightarrow C_6H_5OH + NaHCO_3$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Phenol có làm quỳ tím đổi màu không? Vì sao?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hóa học của propan-1-ol tác dụng với HBr.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hóa học của styrene tác dụng với

Br_2

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol)."
Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước."
Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chương 5 gồm ba nhóm hợp chất hữu cơ chứa oxygen và halogen: dẫn xuất halogen, alcohol và phenol."
Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Dẫn xuất halogen $R-X$ có liên kết $C-X$ phân cực, dễ tham gia phản ứng thế $X$ bằng $OH$ tạo alcohol và phản ứng tách $HX$ tạo alkene."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chương 5 gồm ba nhóm hợp chất hữu cơ chứa oxygen và halogen: dẫn xuất halogen, alcohol và phenol. Điểm chung là tính chất hóa học đều xuất phát từ nhóm chức, nhưng mỗi nhóm có đặc điểm riêng cần phân biệt rõ.
Tổng kết ghi nhớ: Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol).; Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước.; Thành thạo chuỗi chuyển hóa: $R-X \rightarrow R-OH \rightarrow$ aldehyde/ketone, và nhận biết từng chất.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Trình bày cách tách phenol ra khỏi hỗn hợp phenol và ethanol.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 22: Ôn tập chương 5 (Nắm chắc nhóm chức: $-X$ , $-OH$ (alcohol), $-OH$ gắn vòng benzene (phenol).; Phân biệt tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol > nước.; Thành thạo chuỗi chuyển hóa: $R-X \rightarrow R-OH \rightarrow$ aldehyde/ketone, và nhận biết từng chất.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Cho hỗn hợp tác dụng với dung dịch $NaOH$ : phenol tạo muối $C_6H_5ONa$ tan trong nước, ethanol không phản ứng và tách lớp. Chiết lấy lớp nước, sục $CO_2$ vào để tái tạo phenol: $C_6H_5ONa + CO_2 + H_2O \rightarrow C_6H_5OH + NaHCO_3$ .

Bài 4: Không. Phenol là acid rất yếu, không đủ làm quỳ tím đổi màu.

Bài 5:

CH_3CH_2CH_2OH + HBr \rightarrow CH_3CH_2CH_2Br + H_2O

Bài 6:

C_6H_5–CH=CH_2 + Br_2 \rightarrow C_6H_5–CHBr–CH_2Br

(1,2-dibromo-1-phenylethane).