Bài tập — Bài 24: Carboxylic acid

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 24: Carboxylic acid? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Carboxylic acid $R-COOH$: tính acid, ester hóa, tạo liên kết hydrogen mạnh.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 24: Carboxylic acid, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Thứ tự tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Carboxylic acid, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Carboxylic acid là hợp chất hữu cơ chứa nhóm carboxyl $-COOH$ trong phân tử, công thức chung $R-COOH$. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 24: Carboxylic acid, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Acid no, đơn chức, mạch hở có công thức chung $C_nH_{2n}O_2$. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Carboxylic acid, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Viết phương trình acetic acid tác dụng với $NaHCO_3$.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 24: Carboxylic acid để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải: $CH_3COOH + NaHCO_3 \rightarrow CH_3COONa + CO_2\uparrow + H_2O$. Khí $CO_2$ thoát ra chứng tỏ acetic acid mạnh hơn carbonic acid.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Hỗn hợp gồm 0,1 mol phenol và 0,1 mol ethanol tác dụng với Na dư. Tính thể tích khí $H_2$ thoát ra ở điều kiện chuẩn (đkc).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Hoàn thành chuỗi chuyển hóa: $C_2H_6 \rightarrow C_2H_5Cl \rightarrow C_2H_5OH \rightarrow C_2H_4 \rightarrow C_2H_5Br$. Ghi rõ điều kiện phản ứng.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Đốt cháy hoàn toàn 6,0 g ethane $C_2H_6$. Tính thể tích khí $CO_2$ thu được ở điều kiện chuẩn (đkc).

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Carboxylic acid $R-COOH$: tính acid, ester hóa, tạo liên kết hydrogen mạnh."
  • Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thứ tự tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol."
  • Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Carboxylic acid là hợp chất hữu cơ chứa nhóm carboxyl $-COOH$ trong phân tử, công thức chung $R-COOH$."
  • Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Acid no, đơn chức, mạch hở có công thức chung $C_nH_{2n}O_2$."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Carboxylic acid là hợp chất hữu cơ chứa nhóm carboxyl $-COOH$ trong phân tử, công thức chung $R-COOH$. Ví dụ: formic acid $HCOOH$, acetic acid $CH_3COOH$, benzoic acid $C_6H_5COOH$.
  • Tổng kết ghi nhớ: Carboxylic acid $R-COOH$: tính acid, ester hóa, tạo liên kết hydrogen mạnh.; Thứ tự tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol.; Acetic acid dùng làm giấm ăn, sản xuất ester, dược phẩm; formic acid dùng trong thuộc da, bảo quản.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Viết phương trình acetic acid tác dụng với $NaHCO_3$.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 24: Carboxylic acid (Carboxylic acid $R-COOH$: tính acid, ester hóa, tạo liên kết hydrogen mạnh.; Thứ tự tính acid: carboxylic acid > carbonic acid > phenol > alcohol.; Acetic acid dùng làm giấm ăn, sản xuất ester, dược phẩm; formic acid dùng trong thuộc da, bảo quản.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: $CH_3COOH + NaHCO_3 \rightarrow CH_3COONa + CO_2\uparrow + H_2O$. Khí $CO_2$ thoát ra chứng tỏ acetic acid mạnh hơn carbonic acid.
• Bài 4: $n_{H_2} = (0,1 + 0,1) : 2 = 0,1$ mol; $V_{H_2} = 0,1 \times 24,79 = 2,479 \approx 2,48$ L.
• Bài 5: $C_2H_6 + Cl_2 \xrightarrow{\text{ánh sáng}} C_2H_5Cl + HCl$; $C_2H_5Cl + NaOH \xrightarrow{t^\circ} C_2H_5OH + NaCl$; $C_2H_5OH \xrightarrow{H_2SO_4\ \text{đặc},\ 170^\circ C} C_2H_4 + H_2O$; $C_2H_4 + HBr \rightarrow C_2H_5Br$.
• Bài 6: $n_{C_2H_6} = 6,0 : 30 = 0,2$ mol; $n_{CO_2} = 2 \times 0,2 = 0,4$ mol; $V_{CO_2} = 0,4 \times 24,79 = 9,916 \approx 9,92$ L.