Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay).? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Nghị luận xã hội cần luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay)., khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Dàn ý: mở bài giới thiệu vấn đề; thân bài giải thích, phân tích, đề xuất giải pháp; kết bài khẳng định và kêu gọi. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay)., phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội là bài văn trình bày quan điểm, lí lẽ và bằng chứng về một hiện tượng đang diễn ra trong xã hội, nhằm thuyết phục người đọc đồng tình và hành động. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay)., học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. - Thân bài: giải thích khái niệm; nêu biểu hiện của lối sống tích cực (lạc quan, chủ động, giúp đỡ người khác, sống có trách nhiệm); phân tích nguyên nhân hình thành lối sống tiêu cực (áp lực, ảnh hưởng mạng xã hội, thiếu định hướng); đề xuất giải pháp (rèn thói quen tốt, tham gia hoạt động cộng đồng). D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay)., em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Đoạn văn mẫu cho phần thân bài:
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay). để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lối sống tích cực thể hiện ở những hành động rất bình dị. Đó là học sinh dậy sớm tập thể dục, chủ động giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn, biết nói lời cảm ơn và xin lỗi đúng lúc. Ngược lại, lối sống tiêu cực là than vãn, đổ lỗi, buông xuôi trước khó khăn. Để hình thành lối sống tích cực, mỗi người cần bắt đầu từ những việc nhỏ: đặt mục tiêu cho mỗi ngày, hạn chế lướt mạng xã hội, tham gia hoạt động tình nguyện.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Kí là gì? Kể tên hai thể loại nhỏ thuộc thể kí (gợi ý: hồi kí, bút kí, phóng sự…).
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu ba yếu tố cần có trong một bài kí hay.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Phân biệt kí và hồi kí: nêu một điểm giống và một điểm khác.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Nghị luận xã hội cần luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Dàn ý: mở bài giới thiệu vấn đề; thân bài giải thích, phân tích, đề xuất giải pháp; kết bài khẳng định và kêu gọi."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội là bài văn trình bày quan điểm, lí lẽ và bằng chứng về một hiện tượng đang diễn ra trong xã hội, nhằm thuyết phục người đọc đồng tình và hành động."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Thân bài: giải thích khái niệm; nêu biểu hiện của lối sống tích cực (lạc quan, chủ động, giúp đỡ người khác, sống có trách nhiệm); phân tích nguyên nhân hình thành lối sống tiêu cực (áp lực, ảnh hưởng mạng xã hội, thiếu định hướng); đề xuất giải pháp (rèn thói quen tốt, tham gia hoạt động cộng đồng)."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội là bài văn trình bày quan điểm, lí lẽ và bằng chứng về một hiện tượng đang diễn ra trong xã hội, nhằm thuyết phục người đọc đồng tình và hành động. Dàn ý bài văn gồm ba phần: - Mở bài: giới thiệu vấn đề: lối sống tích cực là gì, vì sao cần bàn đến trong xã hội hiện nay.
- Tổng kết ghi nhớ: Nghị luận xã hội cần luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể.; Dàn ý: mở bài giới thiệu vấn đề; thân bài giải thích, phân tích, đề xuất giải pháp; kết bài khẳng định và kêu gọi.; Lối sống tích cực bắt đầu từ những hành động nhỏ, đều đặn mỗi ngày.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Đoạn văn mẫu cho phần thân bài:
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Viết bài văn nghị luận về một vấn đề xã hội (hình thành lối sống tích cực trong xã hội hiện nay). (Nghị luận xã hội cần luận điểm rõ ràng, lí lẽ chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể.; Dàn ý: mở bài giới thiệu vấn đề; thân bài giải thích, phân tích, đề xuất giải pháp; kết bài khẳng định và kêu gọi.; Lối sống tích cực bắt đầu từ những hành động nhỏ, đều đặn mỗi ngày.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: > Lối sống tích cực thể hiện ở những hành động rất bình dị. Đó là học sinh dậy sớm tập thể dục, chủ động giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn, biết nói lời cảm ơn và xin lỗi đúng lúc. Ngược lại, lối sống tiêu cực là than vãn, đổ lỗi, buông xuôi trước khó khăn. Để hình thành lối sống tích cực, mỗi người cần bắt đầu từ những việc nhỏ: đặt mục tiêu cho mỗi ngày, hạn chế lướt mạng xã hội, tham gia hoạt động tình nguyện.
- Bài 4: Kí là thể loại văn xuôi tự sự, ghi lại sự thật mà người viết đã chứng kiến hoặc trải qua, kết hợp tưởng tượng, cảm xúc, suy ngẫm. Hai thể loại nhỏ: hồi kí, bút kí (hoặc phóng sự, nhật kí…).
- Bài 5: Sự thật xác thực; tưởng tượng, cảm xúc làm cho sự thật sinh động; suy ngẫm, tư tưởng gửi gắm trong tác phẩm.
- Bài 6: Giống: đều dựa trên sự thật, người viết là người trong cuộc hoặc chứng kiến. Khác: hồi kí chủ yếu kể lại chuyện đã qua trong cuộc đời mình; kí có phạm vi rộng hơn, có thể ghi chép về con người, sự việc, cảnh vật ở hiện tại.