Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây? A. Bấm ngọn phá ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Tỉa cành giúp cây thông thoáng và tập trung dinh dưỡng. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bấm ngọn là kĩ thuật cắt bỏ ngọn thân chính để phá vỡ ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển, giúp cây ra nhiều cành và nhiều quả. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Hai kĩ thuật này dựa trên vai trò của auxin do đỉnh ngọn sản sinh, vốn ức chế chồi bên.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Thí nghiệm: bấm ngọn một cây đậu và để nguyên một cây đậu đối chứng, sau hai tuần so sánh số cành bên.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: cây bấm ngọn có nhiều cành bên hơn cây đối chứng. Khi cắt ngọn, auxin từ đỉnh ngọn giảm, chồi bên thoát khỏi ức chế và phát triển thành cành. Thí nghiệm chứng minh ưu thế ngọn và hiệu quả của bấm ngọn trong việc tăng số cành, từ đó tăng số hoa và quả trên cây trồng.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu khái niệm phát triển trực tiếp và phát triển gián tiếp ở động vật. Cho ví dụ.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Trình bày các giai đoạn phát triển của cây một năm.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu cơ sở khoa học của biện pháp bấm ngọn, tỉa cành.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Bấm ngọn phá ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tỉa cành giúp cây thông thoáng và tập trung dinh dưỡng."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Bấm ngọn là kĩ thuật cắt bỏ ngọn thân chính để phá vỡ ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển, giúp cây ra nhiều cành và nhiều quả."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Hai kĩ thuật này dựa trên vai trò của auxin do đỉnh ngọn sản sinh, vốn ức chế chồi bên."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Bấm ngọn là kĩ thuật cắt bỏ ngọn thân chính để phá vỡ ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển, giúp cây ra nhiều cành và nhiều quả. Tỉa cành là cắt bỏ cành già, cành sâu bệnh và cành mọc chen chúc, giúp cây thông thoáng, tập trung dinh dưỡng nuôi cành khoẻ.
- Tổng kết ghi nhớ: Bấm ngọn phá ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển.; Tỉa cành giúp cây thông thoáng và tập trung dinh dưỡng.; Một vòng năm gồm vòng gỗ sáng và vòng gỗ tối, dùng để tính tuổi cây gỗ.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Thí nghiệm: bấm ngọn một cây đậu và để nguyên một cây đậu đối chứng, sau hai tuần so sánh số cành bên.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 21: Thực hành: Bấm ngọn, tỉa cành, xử lí kích thích tố và tính tuổi cây (Bấm ngọn phá ưu thế ngọn, kích thích chồi bên phát triển.; Tỉa cành giúp cây thông thoáng và tập trung dinh dưỡng.; Một vòng năm gồm vòng gỗ sáng và vòng gỗ tối, dùng để tính tuổi cây gỗ.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: cây bấm ngọn có nhiều cành bên hơn cây đối chứng. Khi cắt ngọn, auxin từ đỉnh ngọn giảm, chồi bên thoát khỏi ức chế và phát triển thành cành. Thí nghiệm chứng minh ưu thế ngọn và hiệu quả của bấm ngọn trong việc tăng số cành, từ đó tăng số hoa và quả trên cây trồng.
- Bài 4: Phát triển trực tiếp: con non giống trưởng thành (người, gà). Phát triển gián tiếp: con non khác trưởng thành, qua biến thái (bướm, ếch).
- Bài 5: Hạt nảy mầm → cây con → cây trưởng thành → ra hoa, tạo quả → già, chết (cây một năm).
- Bài 6: Ngọn sản sinh auxin ức chế chồi bên (ưu thế ngọn). Bấm ngọn loại bỏ auxin, chồi bên phát triển, tăng cành, hoa, quả. Tỉa cành tập trung dinh dưỡng cho cành khỏe.