Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Sinh sản vô tính không có sự kết hợp giao tử; sinh sản hữu tính có thụ tinh.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Sinh sản vô tính nhanh nhưng ít đa dạng di truyền. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Sinh sản là quá trình tạo ra cá thể mới, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của loài. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản không có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái, cá thể con giống hệt cá thể mẹ về mặt di truyền. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: một củ khoai tây mọc mầm thành nhiều cây khoai tây mới, còn cây lúa tạo hạt từ hoa sau khi thụ phấn.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: khoai tây mọc mầm từ củ là sinh sản vô tính bằng sinh sản sinh dưỡng, cây con giống hệt cây mẹ. Lúa tạo hạt là sinh sản hữu tính, hạt mang đặc điểm của cả cây bố và cây mẹ. Hai hình thức sinh sản này cho thấy sinh vật có nhiều chiến lược duy trì nòi giống phù hợp với từng loài và môi trường sống.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Phân tích vai trò của biến thái đối với đời sống động vật (ví dụ: bướm, ếch).
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khi bị bệnh thận, cơ thể người có thể gặp những rối loạn nào về cân bằng nội môi? Giải thích.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một người huấn luyện cá heo nhảy qua vòng. Đây là tập tính gì? Giải thích cơ sở hình thành.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Sinh sản vô tính không có sự kết hợp giao tử; sinh sản hữu tính có thụ tinh."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Sinh sản vô tính nhanh nhưng ít đa dạng di truyền."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Sinh sản là quá trình tạo ra cá thể mới, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của loài."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản không có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái, cá thể con giống hệt cá thể mẹ về mặt di truyền."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Sinh sản là quá trình tạo ra cá thể mới, đảm bảo sự tồn tại và phát triển của loài. Sinh sản được chia thành sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính.
- Tổng kết ghi nhớ: Sinh sản vô tính không có sự kết hợp giao tử; sinh sản hữu tính có thụ tinh.; Sinh sản vô tính nhanh nhưng ít đa dạng di truyền.; Sinh sản hữu tính tạo biến dị tổ hợp, giúp loài thích nghi tốt hơn.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: một củ khoai tây mọc mầm thành nhiều cây khoai tây mới, còn cây lúa tạo hạt từ hoa sau khi thụ phấn.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 24: Khái quát về sinh sản ở sinh vật (Sinh sản vô tính không có sự kết hợp giao tử; sinh sản hữu tính có thụ tinh.; Sinh sản vô tính nhanh nhưng ít đa dạng di truyền.; Sinh sản hữu tính tạo biến dị tổ hợp, giúp loài thích nghi tốt hơn.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: khoai tây mọc mầm từ củ là sinh sản vô tính bằng sinh sản sinh dưỡng, cây con giống hệt cây mẹ. Lúa tạo hạt là sinh sản hữu tính, hạt mang đặc điểm của cả cây bố và cây mẹ. Hai hình thức sinh sản này cho thấy sinh vật có nhiều chiến lược duy trì nòi giống phù hợp với từng loài và môi trường sống.
- Bài 4: Biến thái giúp ấu trùng và trưởng thành sống ở môi trường, ăn thức ăn khác nhau, giảm cạnh tranh; giúp loài phân bố rộng, thích nghi đa dạng. Ví dụ: sâu ăn lá, bướm hút mật; nòng nọc sống dưới nước, ếch sống cả trên cạn.
- Bài 5: Chất thải tích tụ, rối loạn nước, muối, pH máu, huyết áp; phù, mệt mỏi, ngộ độc.
- Bài 6: Tập tính học được (hình thành qua huấn luyện lặp đi lặp lại, gắn hiệu lệnh với phần thưởng). Cơ sở: phản xạ có điều kiện.