Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Quang hợp tổng hợp chất hữu cơ từ nước và carbon dioxide nhờ năng lượng ánh sáng, giải phóng oxygen.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Pha sáng ở màng thylakoid tạo ATP, NADPH và oxygen; pha tối ở chất nền cố định carbon dioxide. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Quang hợp là quá trình thực vật, tảo và một số vi khuẩn sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Quang hợp diễn ra trong lục lạp, chủ yếu ở lá. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Trồng rau trong nhà kính vào mùa đông, người ta thường thắp thêm đèn và tăng nồng độ carbon dioxide trong nhà kính. Nhờ đó, rau vẫn sinh trưởng tốt dù ánh sáng tự nhiên yếu.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải thích: đèn bổ sung cường độ ánh sáng cho pha sáng, còn carbon dioxide bổ sung nguyên liệu cho pha tối. Cả hai biện pháp đều làm tăng tốc độ quang hợp, giúp cây tổng hợp nhiều chất hữu cơ hơn.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Sắc tố nào tham gia trực tiếp vào quá trình chuyển hóa năng lượng ánh sáng? Sắc tố phụ có vai trò gì?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Trình bày tóm tắt pha sáng của quang hợp: địa điểm, nguyên liệu, sản phẩm.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Trình bày tóm tắt pha tối của quang hợp (chu trình Calvin): địa điểm, nguyên liệu, sản phẩm.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Quang hợp tổng hợp chất hữu cơ từ nước và carbon dioxide nhờ năng lượng ánh sáng, giải phóng oxygen."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Pha sáng ở màng thylakoid tạo ATP, NADPH và oxygen; pha tối ở chất nền cố định carbon dioxide."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Quang hợp là quá trình thực vật, tảo và một số vi khuẩn sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Quang hợp diễn ra trong lục lạp, chủ yếu ở lá."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Quang hợp là quá trình thực vật, tảo và một số vi khuẩn sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ nước và khí carbon dioxide, đồng thời giải phóng khí oxygen. Quang hợp là cơ sở của hầu hết các chuỗi thức ăn trên Trái Đất, cung cấp oxygen cho hô hấp và duy trì nồng độ carbon dioxide trong khí quyển.
- Tổng kết ghi nhớ: Quang hợp tổng hợp chất hữu cơ từ nước và carbon dioxide nhờ năng lượng ánh sáng, giải phóng oxygen.; Pha sáng ở màng thylakoid tạo ATP, NADPH và oxygen; pha tối ở chất nền cố định carbon dioxide.; Ánh sáng, carbon dioxide, nhiệt độ và nước ảnh hưởng đến tốc độ quang hợp.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trồng rau trong nhà kính vào mùa đông, người ta thường thắp thêm đèn và tăng nồng độ carbon dioxide trong nhà kính. Nhờ đó, rau vẫn sinh trưởng tốt dù ánh sáng tự nhiên yếu.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 4: Quang hợp ở thực vật (Quang hợp tổng hợp chất hữu cơ từ nước và carbon dioxide nhờ năng lượng ánh sáng, giải phóng oxygen.; Pha sáng ở màng thylakoid tạo ATP, NADPH và oxygen; pha tối ở chất nền cố định carbon dioxide.; Ánh sáng, carbon dioxide, nhiệt độ và nước ảnh hưởng đến tốc độ quang hợp.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải thích: đèn bổ sung cường độ ánh sáng cho pha sáng, còn carbon dioxide bổ sung nguyên liệu cho pha tối. Cả hai biện pháp đều làm tăng tốc độ quang hợp, giúp cây tổng hợp nhiều chất hữu cơ hơn.
- Bài 4: Chlorophyll a tham gia trực tiếp chuyển hóa năng lượng. Sắc tố phụ (chlorophyll b, carotenoid) hấp thụ ánh sáng ở bước sóng khác và truyền năng lượng cho chlorophyll a, đồng thời bảo vệ diệp lục.
- Bài 5: Pha sáng ở màng thylakoid; nguyên liệu: nước, năng lượng ánh sáng; sản phẩm: ATP, NADPH, O₂.
- Bài 6: Pha tối ở chất nền lục lạp; nguyên liệu: CO₂, ATP, NADPH; sản phẩm: chất hữu cơ (đường).