Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật? A. Thí nghiệm rong đuôi chó chứng minh quang hợp thải ra oxygen. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Thí nghiệm che lá và nhuộm iodine chứng minh lá cần ánh sáng để tạo tinh bột. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Thực hành quang hợp ở thực vật giúp học sinh kiểm chứng bằng thí nghiệm rằng lá cây thải ra khí oxygen khi có ánh sáng và chỉ quang hợp khi có đủ ánh sáng, nước và carbon dioxide. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Thí nghiệm chứng minh quang hợp thải oxygen thường dùng cành rong đuôi chó ngâm trong nước và đặt dưới ánh sáng.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Một học sinh đặt hai chậu cây giống nhau ở hai nơi: một chậu ngoài nắng, một chậu trong phòng tối. Sau một tuần, chậu ngoài nắng xanh tốt, chậu trong tối vàng úa và còi cọc.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải thích: cây trong tối không quang hợp được nên không tổng hợp chất hữu cơ để sinh trưởng, phải dùng chất dự trữ và dần cạn kiệt. Cây ngoài nắng quang hợp bình thường nên phát triển tốt. Thí nghiệm khẳng định ánh sáng là điều kiện bắt buộc của quang hợp.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao lá cây có màu xanh lục?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Kể tên các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp ở thực vật.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Điểm bù ánh sáng và điểm bão hòa ánh sáng là gì?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thí nghiệm rong đuôi chó chứng minh quang hợp thải ra oxygen."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Thí nghiệm che lá và nhuộm iodine chứng minh lá cần ánh sáng để tạo tinh bột."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Thực hành quang hợp ở thực vật giúp học sinh kiểm chứng bằng thí nghiệm rằng lá cây thải ra khí oxygen khi có ánh sáng và chỉ quang hợp khi có đủ ánh sáng, nước và carbon dioxide."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Thí nghiệm chứng minh quang hợp thải oxygen thường dùng cành rong đuôi chó ngâm trong nước và đặt dưới ánh sáng."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Thực hành quang hợp ở thực vật giúp học sinh kiểm chứng bằng thí nghiệm rằng lá cây thải ra khí oxygen khi có ánh sáng và chỉ quang hợp khi có đủ ánh sáng, nước và carbon dioxide. Các thí nghiệm này đơn giản, dễ thực hiện bằng dụng cụ sẵn có trong phòng thực hành.
- Tổng kết ghi nhớ: Thí nghiệm rong đuôi chó chứng minh quang hợp thải ra oxygen.; Thí nghiệm che lá và nhuộm iodine chứng minh lá cần ánh sáng để tạo tinh bột.; Cây thiếu ánh sáng không quang hợp được, sinh trưởng kém.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Một học sinh đặt hai chậu cây giống nhau ở hai nơi: một chậu ngoài nắng, một chậu trong phòng tối. Sau một tuần, chậu ngoài nắng xanh tốt, chậu trong tối vàng úa và còi cọc.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 5: Thực hành: Quang hợp ở thực vật (Thí nghiệm rong đuôi chó chứng minh quang hợp thải ra oxygen.; Thí nghiệm che lá và nhuộm iodine chứng minh lá cần ánh sáng để tạo tinh bột.; Cây thiếu ánh sáng không quang hợp được, sinh trưởng kém.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải thích: cây trong tối không quang hợp được nên không tổng hợp chất hữu cơ để sinh trưởng, phải dùng chất dự trữ và dần cạn kiệt. Cây ngoài nắng quang hợp bình thường nên phát triển tốt. Thí nghiệm khẳng định ánh sáng là điều kiện bắt buộc của quang hợp.
- Bài 4: Diệp lục hấp thụ mạnh ánh sáng đỏ và xanh tím, phản xạ ánh sáng xanh lục nên lá có màu xanh lục.
- Bài 5: Ánh sáng, nồng độ CO₂, nhiệt độ, nước, nguyên tố khoáng.
- Bài 6: Điểm bù ánh sáng: cường độ ánh sáng mà quang hợp bằng hô hấp. Điểm bão hòa ánh sáng: cường độ ánh sáng mà quang hợp đạt tối đa, tăng thêm ánh sáng cũng không tăng quang hợp.