Bài tập — Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Dinh dưỡng ở động vật là quá trình lấy thức ăn từ môi trường, tiêu hóa thành các chất đơn giản để cơ thể hấp thụ và sử dụng. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Tiêu hóa ở động vật gồm tiêu hóa ngoại bào và tiêu hóa nội bào. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Bò là động vật nhai lại, có dạ dày 4 ngăn: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Thức ăn thực vật thô được lên men bởi vi sinh vật ở dạ cỏ trước khi chuyển sang các ngăn sau để tiêu hóa tiếp.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Giải thích: cellulose trong cỏ rất khó tiêu hóa, nhưng vi sinh vật trong dạ cỏ tiết enzyme cellulase phân giải cellulose thành đường đơn. Nhờ cấu tạo dạ dày đặc biệt, bò tận dụng được nguồn thức ăn thực vật mà nhiều động vật khác không tiêu hóa được.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Trình bày mối quan hệ giữa pha sáng và pha tối trong quang hợp.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao bón phân đạm đúng liều giúp cây xanh tốt nhưng bón quá liều lại gây hại?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một thí nghiệm: đặt hai chậu cây giống nhau, một chậu tưới đủ nước, một chậu để đất khô. Sau một tuần, chậu thiếu nước có lá héo và vàng. Hãy giải thích hiện tượng dựa trên kiến thức trao đổi nước và quang hợp. ---

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Dinh dưỡng ở động vật là quá trình lấy thức ăn từ môi trường, tiêu hóa thành các chất đơn giản để cơ thể hấp thụ và sử dụng."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tiêu hóa ở động vật gồm tiêu hóa ngoại bào và tiêu hóa nội bào."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Dinh dưỡng ở động vật là quá trình lấy thức ăn từ môi trường, tiêu hóa thành các chất đơn giản để cơ thể hấp thụ và sử dụng. Động vật không tự tổng hợp được chất hữu cơ như thực vật nên phải lấy dinh dưỡng từ thức ăn có nguồn gốc thực vật hoặc động vật khác.
- Tổng kết ghi nhớ: Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ.; Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme.; Ruột non có diện tích hấp thụ lớn nhờ nếp gấp và lông ruột.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Bò là động vật nhai lại, có dạ dày 4 ngăn: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Thức ăn thực vật thô được lên men bởi vi sinh vật ở dạ cỏ trước khi chuyển sang các ngăn sau để tiêu hóa tiếp.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật (Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ.; Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme.; Ruột non có diện tích hấp thụ lớn nhờ nếp gấp và lông ruột.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải thích: cellulose trong cỏ rất khó tiêu hóa, nhưng vi sinh vật trong dạ cỏ tiết enzyme cellulase phân giải cellulose thành đường đơn. Nhờ cấu tạo dạ dày đặc biệt, bò tận dụng được nguồn thức ăn thực vật mà nhiều động vật khác không tiêu hóa được.
Bài 4: Pha sáng cung cấp ATP, NADPH cho pha tối; pha tối cung cấp ADP, NADP⁺ và chất hữu cơ cho pha sáng và các hoạt động khác. Hai pha phụ thuộc lẫn nhau.
Bài 5: Đạm là thành phần của protein, diệp lục, acid nucleic nên bón đủ giúp cây xanh tốt. Bón quá liều làm nồng độ muối trong đất quá cao, gây thẩm thấu ngược, rễ mất nước, cây héo ("cháy phân").
Bài 6: Thiếu nước → tế bào mất sức trương → lá héo; khí khổng đóng → thiếu CO₂ → quang hợp giảm → thiếu chất hữu cơ và diệp lục bị phân hủy → lá vàng.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bò là động vật nhai lại, có dạ dày 4 ngăn: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Thức ăn thực vật thô được lên men bởi vi sinh vật ở dạ cỏ trước khi chuyển sang các ngăn sau để tiêu hóa tiếp.

Giải thích: cellulose trong cỏ rất khó tiêu hóa, nhưng vi sinh vật trong dạ cỏ tiết enzyme cellulase phân giải cellulose thành đường đơn. Nhờ cấu tạo dạ dày đặc biệt, bò tận dụng được nguồn thức ăn thực vật mà nhiều động vật khác không tiêu hóa được.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Trình bày mối quan hệ giữa pha sáng và pha tối trong quang hợp.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao bón phân đạm đúng liều giúp cây xanh tốt nhưng bón quá liều lại gây hại?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Dinh dưỡng ở động vật là quá trình lấy thức ăn từ môi trường, tiêu hóa thành các chất đơn giản để cơ thể hấp thụ và sử dụng."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Tiêu hóa ở động vật gồm tiêu hóa ngoại bào và tiêu hóa nội bào."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Dinh dưỡng ở động vật là quá trình lấy thức ăn từ môi trường, tiêu hóa thành các chất đơn giản để cơ thể hấp thụ và sử dụng. Động vật không tự tổng hợp được chất hữu cơ như thực vật nên phải lấy dinh dưỡng từ thức ăn có nguồn gốc thực vật hoặc động vật khác.
Tổng kết ghi nhớ: Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ.; Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme.; Ruột non có diện tích hấp thụ lớn nhờ nếp gấp và lông ruột.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Bò là động vật nhai lại, có dạ dày 4 ngăn: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Thức ăn thực vật thô được lên men bởi vi sinh vật ở dạ cỏ trước khi chuyển sang các ngăn sau để tiêu hóa tiếp.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 8: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở động vật (Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ.; Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme.; Ruột non có diện tích hấp thụ lớn nhờ nếp gấp và lông ruột.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải thích: cellulose trong cỏ rất khó tiêu hóa, nhưng vi sinh vật trong dạ cỏ tiết enzyme cellulase phân giải cellulose thành đường đơn. Nhờ cấu tạo dạ dày đặc biệt, bò tận dụng được nguồn thức ăn thực vật mà nhiều động vật khác không tiêu hóa được.

Bài 4: Pha sáng cung cấp ATP, NADPH cho pha tối; pha tối cung cấp ADP, NADP⁺ và chất hữu cơ cho pha sáng và các hoạt động khác. Hai pha phụ thuộc lẫn nhau.

Bài 5: Đạm là thành phần của protein, diệp lục, acid nucleic nên bón đủ giúp cây xanh tốt. Bón quá liều làm nồng độ muối trong đất quá cao, gây thẩm thấu ngược, rễ mất nước, cây héo ("cháy phân").

Bài 6: Thiếu nước → tế bào mất sức trương → lá héo; khí khổng đóng → thiếu CO₂ → quang hợp giảm → thiếu chất hữu cơ và diệp lục bị phân hủy → lá vàng.