1. Kiến thức trọng tâm
Dinh dưỡng ở động vật là quá trình lấy thức ăn từ môi trường, tiêu hóa thành các chất đơn giản để cơ thể hấp thụ và sử dụng. Động vật không tự tổng hợp được chất hữu cơ như thực vật nên phải lấy dinh dưỡng từ thức ăn có nguồn gốc thực vật hoặc động vật khác.
Tiêu hóa ở động vật gồm tiêu hóa ngoại bào và tiêu hóa nội bào. Ở đa số động vật, tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa, nhờ tác dụng cơ học của răng và cơ thành ống tiêu hóa cùng tác dụng hóa học của enzyme tiêu hóa. Thức ăn được biến đổi thành các chất đơn giản như amino acid, glucose, acid béo và glycerol rồi được hấp thụ vào máu qua thành ruột.
Ống tiêu hóa của động vật có xương sống gồm miệng, thực quản, dạ dày, ruột non, ruột già và hậu môn, cùng các tuyến tiêu hóa như tuyến nước bọt, gan và tụy. Mỗi đoạn có cấu tạo phù hợp với chức năng riêng. Ví dụ, ruột non có nhiều nếp gấp và lông ruột làm tăng diện tích hấp thụ chất dinh dưỡng.
2. Ví dụ minh họa
Bò là động vật nhai lại, có dạ dày 4 ngăn: dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách và dạ múi khế. Thức ăn thực vật thô được lên men bởi vi sinh vật ở dạ cỏ trước khi chuyển sang các ngăn sau để tiêu hóa tiếp.
Giải thích: cellulose trong cỏ rất khó tiêu hóa, nhưng vi sinh vật trong dạ cỏ tiết enzyme cellulase phân giải cellulose thành đường đơn. Nhờ cấu tạo dạ dày đặc biệt, bò tận dụng được nguồn thức ăn thực vật mà nhiều động vật khác không tiêu hóa được.
3. Ghi nhớ
- Động vật lấy dinh dưỡng từ thức ăn, tiêu hóa thành chất đơn giản để hấp thụ.
- Tiêu hóa ngoại bào diễn ra trong ống tiêu hóa nhờ tác dụng cơ học và enzyme.
- Ruột non có diện tích hấp thụ lớn nhờ nếp gấp và lông ruột.
- Động vật nhai lại có dạ dày 4 ngăn, vi sinh vật giúp tiêu hóa cellulose.