Bài tập ôn tập Vật Lí 11 Kết nối tri thức Chương 2 (có đúng sai, trả lời ngắn)

1. Kiến thức trọng tâm

Chương 2 nghiên cứu sóng, từ sóng cơ đến sóng điện từ và các hiện tượng giao thoa, sóng dừng.

Sóng là sự lan truyền dao động trong môi trường. Sóng ngang là sóng có phương dao động vuông góc với phương truyền sóng, sóng dọc là sóng có phương dao động trùng với phương truyền sóng. Sóng cơ cần môi trường vật chất để truyền, sóng điện từ truyền được cả trong chân không.

Các đại lượng đặc trưng của sóng: biên độ $A$, chu kì $T$, tần số $f = 1/T$, bước sóng $\lambda$ và tốc độ truyền sóng $v$. Liên hệ giữa các đại lượng: $\lambda = vT = v/f$. Bước sóng là khoảng cách giữa hai điểm gần nhau nhất trên phương truyền sóng dao động cùng pha.

Năng lượng sóng tỉ lệ với bình phương biên độ sóng. Sóng truyền năng lượng nhưng không truyền vật chất. Khi sóng truyền từ môi trường này sang môi trường khác, tần số không đổi còn tốc độ và bước sóng thay đổi.

Giao thoa sóng là hiện tượng hai sóng kết hợp gặp nhau tạo ra các điểm dao động với biên độ cực đại và cực tiểu xen kẽ. Sóng dừng là sóng tổng hợp của sóng tới và sóng phản xạ trên cùng một phương truyền sóng, có các nút và bụng cố định. Điều kiện có sóng dừng trên dây hai đầu cố định: $l = k\lambda/2$; trên dây một đầu cố định, một đầu tự do: $l = (2k + 1)\lambda/4$.

2. Ví dụ minh họa

Một sóng cơ truyền với tốc độ $v = 12, \text{m/s}$, tần số $f = 20, \text{Hz}$. Tính bước sóng của sóng này.

Lời giải: Bước sóng của sóng cơ: $\lambda = v/f = 12/20 = 0,6, \text{m}$.

3. Ghi nhớ

• Bước sóng $\lambda = vT = v/f$; khi đổi môi trường, tần số sóng không đổi.
• Sóng truyền năng lượng, không truyền vật chất; năng lượng sóng tỉ lệ với $A^2$.
• Giao thoa cần hai sóng kết hợp: cùng tần số, hiệu số pha không đổi.
• Sóng dừng hai đầu cố định: $l = k\lambda/2$; một đầu tự do: $l = (2k+1)\lambda/4$.