Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Ba hướng chuyển dịch: theo ngành, theo thành phần kinh tế, theo lãnh thổ. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Xu hướng chung: nông nghiệp giảm, công nghiệp và dịch vụ tăng.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát biểu nào sau đây là đúng? A. - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi tỉ trọng và mối quan hệ giữa các bộ phận của nền kinh tế, diễn ra theo ba hướng: theo ngành, theo thành phần kinh tế và theo lãnh thổ. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Trong nội bộ từng ngành cũng chuyển dịch: nông nghiệp chuyển từ trồng trọt sang chăn nuôi, dịch vụ; công nghiệp chuyển từ khai khoáng sang chế biến, chế tạo và công nghệ cao. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu cơ cấu GDP theo ngành năm 2010 và 2023, hãy nhận xét sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Giả sử năm 2010, nông nghiệp chiếm , công nghiệp , dịch vụ ; đến năm 2023, nông nghiệp còn khoảng , công nghiệp , dịch vụ . Nhận xét: tỉ trọng nông nghiệp giảm rõ rệt, tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ tăng lên. Điều này cho thấy nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giảm dần phụ thuộc vào nông nghiệp truyền thống.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Mật độ dân số nước ta phân bố như thế nào? Vì sao có sự chênh lệch đó?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu đặc điểm nguồn lao động nước ta.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cơ cấu lao động theo ngành kinh tế nước ta đang chuyển dịch theo hướng nào?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ba hướng chuyển dịch: theo ngành, theo thành phần kinh tế, theo lãnh thổ."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Xu hướng chung: nông nghiệp giảm, công nghiệp và dịch vụ tăng."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi tỉ trọng và mối quan hệ giữa các bộ phận của nền kinh tế, diễn ra theo ba hướng: theo ngành, theo thành phần kinh tế và theo lãnh thổ."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Trong nội bộ từng ngành cũng chuyển dịch: nông nghiệp chuyển từ trồng trọt sang chăn nuôi, dịch vụ; công nghiệp chuyển từ khai khoáng sang chế biến, chế tạo và công nghệ cao."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là sự thay đổi tỉ trọng và mối quan hệ giữa các bộ phận của nền kinh tế, diễn ra theo ba hướng: theo ngành, theo thành phần kinh tế và theo lãnh thổ. - Chuyển dịch theo ngành: giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ.
- Tổng kết ghi nhớ: Ba hướng chuyển dịch: theo ngành, theo thành phần kinh tế, theo lãnh thổ.; Xu hướng chung: nông nghiệp giảm, công nghiệp và dịch vụ tăng.; Chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn liền với công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu cơ cấu GDP theo ngành năm 2010 và 2023, hãy nhận xét sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 11: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế (Ba hướng chuyển dịch: theo ngành, theo thành phần kinh tế, theo lãnh thổ.; Xu hướng chung: nông nghiệp giảm, công nghiệp và dịch vụ tăng.; Chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn liền với công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Giả sử năm 2010, nông nghiệp chiếm , công nghiệp , dịch vụ ; đến năm 2023, nông nghiệp còn khoảng , công nghiệp , dịch vụ . Nhận xét: tỉ trọng nông nghiệp giảm rõ rệt, tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ tăng lên. Điều này cho thấy nền kinh tế đang chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giảm dần phụ thuộc vào nông nghiệp truyền thống.
- Bài 4: Mật độ cao ở đồng bằng, đô thị (Đồng bằng sông Hồng cao nhất); thấp ở miền núi (Tây Nguyên, Trung du và miền núi Bắc Bộ). Do điều kiện tự nhiên, kinh tế, lịch sử khai thác khác nhau.
- Bài 5: Dồi dào, trẻ, cần cù, khéo léo; chất lượng ngày càng nâng cao nhưng tỉ lệ qua đào tạo còn thấp, thiếu lao động tay nghề cao.
- Bài 6: Giảm tỉ trọng nông, lâm, ngư nghiệp; tăng tỉ trọng công nghiệp – xây dựng và dịch vụ.