Bài tập — Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, phát biểu nào sau đây là đúng? A. - Mục đích: tìm hiểu vai trò của nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nông thôn mới; phân tích tình hình phát triển và sự chuyển dịch cơ cấu của ba ngành. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. - Tình hình phát triển: ba ngành đều tăng trưởng ổn định; giá trị sản xuất tăng; nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thủy sản nuôi trồng phát triển nhanh, lâm nghiệp gắn trồng rừng với chế biến gỗ xuất khẩu. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu cơ cấu giá trị sản xuất ba ngành năm 2010 và 2021, hãy nhận xét sự chuyển dịch.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: Giả sử năm 2010, nông nghiệp chiếm $77,1%$ , lâm nghiệp $2,6%$ , thủy sản $20,3%$ ; đến năm 2021, nông nghiệp còn $70,7%$ , lâm nghiệp $3,0%$ , thủy sản $26,3%$ . Nhận xét: cơ cấu chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng thủy sản và lâm nghiệp. Xu hướng này phù hợp với phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào trồng trọt truyền thống.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Phân tích ảnh hưởng của dân số đông tới phát triển kinh tế – xã hội nước ta. Nêu cả mặt tích cực và tiêu cực.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Chứng minh rằng đô thị hoá ở nước ta gắn liền với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Phân tích mối quan hệ giữa chuyển dịch cơ cấu lao động và chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở nước ta.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Mục đích: tìm hiểu vai trò của nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nông thôn mới; phân tích tình hình phát triển và sự chuyển dịch cơ cấu của ba ngành."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Tình hình phát triển: ba ngành đều tăng trưởng ổn định; giá trị sản xuất tăng; nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thủy sản nuôi trồng phát triển nhanh, lâm nghiệp gắn trồng rừng với chế biến gỗ xuất khẩu."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Mục đích: tìm hiểu vai trò của nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nông thôn mới; phân tích tình hình phát triển và sự chuyển dịch cơ cấu của ba ngành. - Vai trò: đảm bảo an ninh lương thực; cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến; tạo việc làm, thu nhập cho dân cư nông thôn; đóng góp vào xuất khẩu (gạo, cà phê, gỗ, tôm, cá tra); bảo vệ môi trường sinh thái (rừng phòng hộ, mặt nước).
- Tổng kết ghi nhớ: Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới.; Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng.; Khi phân tích số liệu, cần nêu rõ nhận xét, nguyên nhân và giải pháp, không chỉ đọc số liệu.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu cơ cấu giá trị sản xuất ba ngành năm 2010 và 2021, hãy nhận xét sự chuyển dịch.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản (Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới.; Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng.; Khi phân tích số liệu, cần nêu rõ nhận xét, nguyên nhân và giải pháp, không chỉ đọc số liệu.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Giả sử năm 2010, nông nghiệp chiếm $77,1%$ , lâm nghiệp $2,6%$ , thủy sản $20,3%$ ; đến năm 2021, nông nghiệp còn $70,7%$ , lâm nghiệp $3,0%$ , thủy sản $26,3%$ . Nhận xét: cơ cấu chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng thủy sản và lâm nghiệp. Xu hướng này phù hợp với phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào trồng trọt truyền thống.
Bài 4: Tích cực: nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ lớn. Tiêu cực: áp lực việc làm, giáo dục, y tế, nhà ở, môi trường; nếu không đào tạo tốt sẽ thành gánh nặng.
Bài 5: Công nghiệp hoá tạo ra các khu công nghiệp, thu hút lao động về đô thị; đô thị mở rộng, tỉ lệ dân thành thị tăng; các thành phố lớn đều là trung tâm công nghiệp.
Bài 6: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế (giảm nông nghiệp, tăng công nghiệp, dịch vụ) kéo theo chuyển dịch cơ cấu lao động tương ứng; ngược lại, lao động chất lượng cao thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu cơ cấu giá trị sản xuất ba ngành năm 2010 và 2021, hãy nhận xét sự chuyển dịch.

Lời giải: Giả sử năm 2010, nông nghiệp chiếm $77,1%$ , lâm nghiệp $2,6%$ , thủy sản $20,3%$ ; đến năm 2021, nông nghiệp còn $70,7%$ , lâm nghiệp $3,0%$ , thủy sản $26,3%$ . Nhận xét: cơ cấu chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng thủy sản và lâm nghiệp. Xu hướng này phù hợp với phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào trồng trọt truyền thống.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Chứng minh rằng đô thị hoá ở nước ta gắn liền với quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới."
Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng."
Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "- Mục đích: tìm hiểu vai trò của nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nông thôn mới; phân tích tình hình phát triển và sự chuyển dịch cơ cấu của ba ngành."
Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Tình hình phát triển: ba ngành đều tăng trưởng ổn định; giá trị sản xuất tăng; nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, thủy sản nuôi trồng phát triển nhanh, lâm nghiệp gắn trồng rừng với chế biến gỗ xuất khẩu."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: - Mục đích: tìm hiểu vai trò của nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng nông thôn mới; phân tích tình hình phát triển và sự chuyển dịch cơ cấu của ba ngành. - Vai trò: đảm bảo an ninh lương thực; cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến; tạo việc làm, thu nhập cho dân cư nông thôn; đóng góp vào xuất khẩu (gạo, cà phê, gỗ, tôm, cá tra); bảo vệ môi trường sinh thái (rừng phòng hộ, mặt nước).
Tổng kết ghi nhớ: Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới.; Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng.; Khi phân tích số liệu, cần nêu rõ nhận xét, nguyên nhân và giải pháp, không chỉ đọc số liệu.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Dựa vào bảng số liệu cơ cấu giá trị sản xuất ba ngành năm 2010 và 2021, hãy nhận xét sự chuyển dịch.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 15: Thực hành: Tìm hiểu vai trò, tình hình phát triển và chuyển dịch cơ cấu ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản (Ba ngành nông, lâm, thủy sản gắn bó chặt chẽ, cùng góp phần vào công nghiệp hóa và xây dựng nông thôn mới.; Chuyển dịch cơ cấu: nông nghiệp giảm, thủy sản và lâm nghiệp tăng.; Khi phân tích số liệu, cần nêu rõ nhận xét, nguyên nhân và giải pháp, không chỉ đọc số liệu.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Giả sử năm 2010, nông nghiệp chiếm $77,1%$ , lâm nghiệp $2,6%$ , thủy sản $20,3%$ ; đến năm 2021, nông nghiệp còn $70,7%$ , lâm nghiệp $3,0%$ , thủy sản $26,3%$ . Nhận xét: cơ cấu chuyển dịch theo hướng giảm tỉ trọng nông nghiệp, tăng tỉ trọng thủy sản và lâm nghiệp. Xu hướng này phù hợp với phát triển bền vững, nâng cao giá trị gia tăng, giảm phụ thuộc vào trồng trọt truyền thống.

Bài 4: Tích cực: nguồn lao động dồi dào, thị trường tiêu thụ lớn. Tiêu cực: áp lực việc làm, giáo dục, y tế, nhà ở, môi trường; nếu không đào tạo tốt sẽ thành gánh nặng.

Bài 5: Công nghiệp hoá tạo ra các khu công nghiệp, thu hút lao động về đô thị; đô thị mở rộng, tỉ lệ dân thành thị tăng; các thành phố lớn đều là trung tâm công nghiệp.

Bài 6: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế (giảm nông nghiệp, tăng công nghiệp, dịch vụ) kéo theo chuyển dịch cơ cấu lao động tương ứng; ngược lại, lao động chất lượng cao thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại.