Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất? A. Phức chất có màu đặc trưng, dùng để nhận biết ion kim loại. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Sự tạo phức làm thay đổi độ tan và độ bền của chất. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Phức chất có nhiều tính chất quan trọng. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Ví dụ, dung dịch chứa ion có màu xanh nhạt, nhưng khi thêm amoniac, phức tạo thành có màu xanh đậm.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ. Giải thích vì sao nhỏ dung dịch amoniac vào kết tủa bạc clorua làm kết tủa tan ra.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải. Khi thêm amoniac, ion trong kết tủa tạo phức bền theo phương trình: . Phức này tan tốt trong nước nên kết tủa tan dần. Hiện tượng này chứng tỏ sự tạo phức làm tăng độ tan của chất ít tan.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Viết phương trình hoá học: Fe tác dụng với dung dịch .
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Viết phương trình hoá học: Na tác dụng với nước.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Viết phương trình hoá học: tác dụng với dung dịch HCl.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Phức chất có màu đặc trưng, dùng để nhận biết ion kim loại."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Sự tạo phức làm thay đổi độ tan và độ bền của chất."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Phức chất có nhiều tính chất quan trọng."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Ví dụ, dung dịch chứa ion có màu xanh nhạt, nhưng khi thêm amoniac, phức tạo thành có màu xanh đậm."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Phức chất có nhiều tính chất quan trọng. Về màu sắc, nhiều phức chất có màu đặc trưng do sự chuyển dời electron trong phân lớp của ion kim loại trung tâm khi có phối tử.
- Tổng kết ghi nhớ: Phức chất có màu đặc trưng, dùng để nhận biết ion kim loại.; Sự tạo phức làm thay đổi độ tan và độ bền của chất.; Ứng dụng: hemoglobin, diệp lục, khai thác vàng, thuốc chữa bệnh.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ. Giải thích vì sao nhỏ dung dịch amoniac vào kết tủa bạc clorua làm kết tủa tan ra.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 29: Một số tính chất và ứng dụng của phức chất (Phức chất có màu đặc trưng, dùng để nhận biết ion kim loại.; Sự tạo phức làm thay đổi độ tan và độ bền của chất.; Ứng dụng: hemoglobin, diệp lục, khai thác vàng, thuốc chữa bệnh.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải. Khi thêm amoniac, ion trong kết tủa tạo phức bền theo phương trình: . Phức này tan tốt trong nước nên kết tủa tan dần. Hiện tượng này chứng tỏ sự tạo phức làm tăng độ tan của chất ít tan.
- Bài 4: .
- Bài 5: .
- Bài 6: .