Bài tập — Bài 6: Tinh bột và cellulose

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Tinh bột và cellulose? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Tinh bột và cellulose đều có công thức $(C_6H_{10}O_5)_n$ và thuỷ phân cho glucose. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Tinh bột và cellulose, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Tinh bột tạo màu xanh tím với iodine; cellulose tan trong dung dịch Schweizer. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Tinh bột và cellulose, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Tinh bột và cellulose đều là polysaccharide có công thức chung $(C_6H_{10}O_5)_n$, được tạo thành từ nhiều gốc glucose liên kết với nhau.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Tinh bột và cellulose, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Cellulose là thành phần chính của thành tế bào thực vật, có nhiều trong bông, gỗ và giấy. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Tinh bột và cellulose, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ 1. Thuỷ phân hoàn toàn $162$ gam tinh bột trong môi trường acid thu được bao nhiêu gam glucose, giả sử hiệu suất $100$?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Tinh bột và cellulose để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: $n_{mắt\ xích} = 162 : 162 = 1$ mol. Mỗi mắt xích cho một phân tử glucose nên $n_{glucose} = 1$ mol, $m = 1 \times 180 = 180$ gam.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Đốt cháy hoàn toàn 4,4 gam ethyl acetate. Tính thể tích khí $CO_2$ thu được (đkc).

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Thủy phân hoàn toàn 8,9 gam tristearin bằng dung dịch $NaOH$ dư. Tính khối lượng glycerol thu được.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Xà phòng hóa hoàn toàn 17,8 gam tristearin bằng dung dịch $KOH$ vừa đủ. Tính khối lượng muối thu được.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tinh bột và cellulose đều có công thức $(C_6H_{10}O_5)_n$ và thuỷ phân cho glucose."
  • Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Tinh bột tạo màu xanh tím với iodine; cellulose tan trong dung dịch Schweizer."
  • Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tinh bột và cellulose đều là polysaccharide có công thức chung $(C_6H_{10}O_5)_n$, được tạo thành từ nhiều gốc glucose liên kết với nhau."
  • Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Cellulose là thành phần chính của thành tế bào thực vật, có nhiều trong bông, gỗ và giấy."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tinh bột và cellulose đều là polysaccharide có công thức chung $(C_6H_{10}O_5)_n$, được tạo thành từ nhiều gốc glucose liên kết với nhau. Tinh bột là chất dự trữ năng lượng của thực vật, có nhiều trong gạo, ngô, khoai và sắn.
  • Tổng kết ghi nhớ: Tinh bột và cellulose đều có công thức $(C_6H_{10}O_5)_n$ và thuỷ phân cho glucose.; Tinh bột tạo màu xanh tím với iodine; cellulose tan trong dung dịch Schweizer.; Liên kết trong tinh bột là liên kết $\alpha$, trong cellulose là liên kết $\beta$.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ 1. Thuỷ phân hoàn toàn $162$ gam tinh bột trong môi trường acid thu được bao nhiêu gam glucose, giả sử hiệu suất $100$?
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Tinh bột và cellulose (Tinh bột và cellulose đều có công thức $(C_6H_{10}O_5)_n$ và thuỷ phân cho glucose.; Tinh bột tạo màu xanh tím với iodine; cellulose tan trong dung dịch Schweizer.; Liên kết trong tinh bột là liên kết $\alpha$, trong cellulose là liên kết $\beta$.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: $n_{mắt\ xích} = 162 : 162 = 1$ mol. Mỗi mắt xích cho một phân tử glucose nên $n_{glucose} = 1$ mol, $m = 1 \times 180 = 180$ gam.
• Bài 4: $n_{ester} = 4,4 : 88 = 0,05$ mol → $n_{CO_2} = 0,2$ mol → $V = 4,96$ lít.
• Bài 5: $n_{tristearin} = 8,9 : 890 = 0,01$ mol → $n_{glycerol} = 0,01$ mol → $m = 0,01 \times 92 = 0,92$ gam.
• Bài 6: $n_{tristearin} = 17,8 : 890 = 0,02$ mol → $n_{C_{17}H_{35}COOK} = 0,06$ mol → $m = 0,06 \times 322 = 19,32$ gam.