Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Chủ đề 8 gồm Bài 10–13: hôn nhân và gia đình, học tập, sức khoẻ và an sinh xã hội, di sản văn hoá và môi trường.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Quyền gắn với nghĩa vụ: hưởng quyền phải thực hiện trách nhiệm với cộng đồng. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Chủ đề 8 bao gồm Bài 10: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình, Bài 11: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập, Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội, Bài 13: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hoá, môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chủ đề này nhấn mạnh mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng: quyền của mỗi người gắn với trách nhiệm bảo vệ lợi ích chung, từ gia đình, nhà trường đến xã hội và môi trường tự nhiên. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Tình huống. Lớp 12A tổ chức dọn vệ sinh và tuyên truyền bảo vệ di tích lịch sử ở địa phương. Các bạn còn vận động người dân không xả rác bừa bãi quanh khu di tích.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hỏi: Hoạt động của lớp 12A thể hiện quyền và nghĩa vụ nào của công dân?
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). So sánh bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện (đối tượng, mức đóng, quyền lợi).
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Tình huống: Anh T muốn mở quán cà phê với vốn 300 triệu đồng. Hãy lập dàn ý kế hoạch kinh doanh cho anh T, bao gồm: mục tiêu, sản phẩm, khách hàng, nguồn vốn, rủi ro và biện pháp ứng phó.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một doanh nghiệp sản xuất xả thải chưa qua xử lí ra sông. Hãy phân tích trách nhiệm xã hội mà doanh nghiệp đã vi phạm và đề xuất biện pháp khắc phục.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Chủ đề 8 gồm Bài 10–13: hôn nhân và gia đình, học tập, sức khoẻ và an sinh xã hội, di sản văn hoá và môi trường."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quyền gắn với nghĩa vụ: hưởng quyền phải thực hiện trách nhiệm với cộng đồng."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Chủ đề 8 bao gồm Bài 10: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình, Bài 11: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập, Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội, Bài 13: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hoá, môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Chủ đề này nhấn mạnh mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng: quyền của mỗi người gắn với trách nhiệm bảo vệ lợi ích chung, từ gia đình, nhà trường đến xã hội và môi trường tự nhiên."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Chủ đề 8 bao gồm Bài 10: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình, Bài 11: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong học tập, Bài 12: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ, chăm sóc sức khoẻ và bảo đảm an sinh xã hội, Bài 13: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong bảo vệ di sản văn hoá, môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nội dung chung: công dân có quyền được sống trong gia đình hạnh phúc, được học tập, được chăm sóc sức khỏe, được hưởng thụ các giá trị văn hoá; đồng thời có nghĩa vụ tuân thủ pháp luật về hôn nhân, gia đình, học tập, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giữ gìn di sản văn hoá và môi trường.
- Tổng kết ghi nhớ: Chủ đề 8 gồm Bài 10–13: hôn nhân và gia đình, học tập, sức khoẻ và an sinh xã hội, di sản văn hoá và môi trường.; Quyền gắn với nghĩa vụ: hưởng quyền phải thực hiện trách nhiệm với cộng đồng.; Học sinh: học tập tốt, tôn trọng gia đình, bảo vệ di sản và môi trường.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Tình huống. Lớp 12A tổ chức dọn vệ sinh và tuyên truyền bảo vệ di tích lịch sử ở địa phương. Các bạn còn vận động người dân không xả rác bừa bãi quanh khu di tích.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Chủ đề 8: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hoá, xã hội (Chủ đề 8 gồm Bài 10–13: hôn nhân và gia đình, học tập, sức khoẻ và an sinh xã hội, di sản văn hoá và môi trường.; Quyền gắn với nghĩa vụ: hưởng quyền phải thực hiện trách nhiệm với cộng đồng.; Học sinh: học tập tốt, tôn trọng gia đình, bảo vệ di sản và môi trường.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hỏi: Hoạt động của lớp 12A thể hiện quyền và nghĩa vụ nào của công dân?
- Bài 4: Bảo hiểm xã hội bắt buộc: đối tượng là người lao động làm việc theo hợp đồng lao động và một số đối tượng theo quy định; mức đóng theo lương, có sự đóng góp của người sử dụng lao động. Bảo hiểm xã hội tự nguyện: đối tượng là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên không thuộc đối tượng bắt buộc; mức đóng do người tham gia lựa chọn; quyền lợi chủ yếu là hưu trí và tử tuất.
- Bài 5: Dàn ý: mục tiêu (doanh thu, lợi nhuận, thị phần); sản phẩm (cà phê, đồ uống kèm theo); khách hàng (người đi làm, sinh viên quanh khu vực); nguồn vốn (300 triệu đồng tự có/vay, phân bổ thuê mặt bằng, trang thiết bị, nguyên liệu, dự phòng); rủi ro (cạnh tranh, giá nguyên liệu, vệ sinh an toàn thực phẩm) và biện pháp ứng phó. Chấm theo mức độ đầy đủ, hợp lí.
- Bài 6: Doanh nghiệp vi phạm trách nhiệm xã hội về môi trường và với cộng đồng. Biện pháp: dừng xả thải, đầu tư hệ thống xử lí nước thải, khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại, công khai thông tin, cam kết tuân thủ pháp luật môi trường.