Phạm vi: Toàn HK1 – Bài 1 (Tăng trưởng và phát triển kinh tế), Bài 2 (Hội nhập kinh tế quốc tế), Bài 3 (Bảo hiểm), Bài 4 (An sinh xã hội), Bài 5 (Lập kế hoạch kinh doanh), Bài 6 (Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp), Bài 7 (Quản lí thu, chi trong gia đình), Bài 8 (Quyền và nghĩa vụ của công dân về kinh doanh và nộp thuế), Bài 9 (Quyền và nghĩa vụ của công dân về sở hữu tài sản và tôn trọng tài sản của người khác)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Tăng trưởng kinh tế là gì? Nêu một chỉ tiêu đo lường tăng trưởng kinh tế.
Bài 2. Nêu sự khác biệt giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế.
Bài 3. Hội nhập kinh tế quốc tế là gì? Nêu hai biểu hiện của hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam.
Bài 4. Nêu hai cơ hội và hai thách thức của hội nhập kinh tế quốc tế đối với Việt Nam.
Bài 5. Bảo hiểm là gì? Nêu nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm.
Bài 6. Phân biệt bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thương mại.
Bài 7. An sinh xã hội là gì? Kể tên các trụ cột của hệ thống an sinh xã hội ở Việt Nam.
Bài 8. Kế hoạch kinh doanh là gì? Nêu các nội dung cơ bản của một kế hoạch kinh doanh.
Bài 9. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là gì? Nêu các nhóm trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Bài 10. Quản lí thu, chi trong gia đình là gì? Nêu các nguyên tắc quản lí thu, chi trong gia đình.
Bài 11. Nêu các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân về kinh doanh và nộp thuế.
Bài 12. Quyền sở hữu tài sản của công dân bao gồm những quyền nào? Nêu nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác.
Bài 13. Chọn phương án đúng: Quyền sở hữu tài sản của công dân bao gồm các quyền A. chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản. B. chỉ chiếm hữu tài sản. C. chỉ sử dụng tài sản. D. chỉ định đoạt tài sản.
Bài 14. Chọn phương án đúng: Công dân có nghĩa vụ nộp thuế vì thuế là A. khoản đóng góp tự nguyện. B. nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước, dùng để chi cho các hoạt động công. C. khoản tiền doanh nghiệp tự đặt ra. D. khoản phạt đối với người kinh doanh.
Bài 15. Đúng hay sai? "Công dân có quyền tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm." Giải thích ngắn gọn.
Bài 16. Đúng hay sai? "Hành vi trốn thuế là hành vi không kê khai, kê khai không trung thực để không phải nộp hoặc nộp ít thuế hơn quy định." Giải thích ngắn gọn.
Bài 17. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: "Quyền định đoạt tài sản là quyền của chủ sở hữu được chuyển giao, bán, tặng cho, để thừa kế hoặc tiêu hủy tài sản theo quy định …"
Bài 18. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: "Khi mượn tài sản của người khác, người mượn phải giữ gìn, sử dụng đúng mục đích và … nếu làm hư hỏng, mất mát."
Bài 19. Nối cột A với cột B sao cho phù hợp: Cột A: (a) Quyền chiếm hữu; (b) Quyền sử dụng; (c) Quyền định đoạt; (d) Nghĩa vụ nộp thuế. Cột B: (1) Khai thác công dụng, hưởng hoa lợi từ tài sản; (2) Nắm giữ, quản lí tài sản; (3) Kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng hạn; (4) Chuyển giao, bán, tặng cho, để thừa kế tài sản.
Bài 20. Sắp xếp các bước quản lí thu, chi trong gia đình theo trình tự hợp lí: (a) Ghi chép thu, chi; (b) Xác định thu nhập; (c) Lập quỹ dự phòng và tiết kiệm; (d) Phân bổ chi tiêu theo mức độ ưu tiên; (e) Đánh giá và điều chỉnh định kỳ.
Phần 2: Nâng cao
Bài 21. Một quốc gia có GDP tăng 8%/năm nhưng tỉ lệ thất nghiệp cao và môi trường ô nhiễm. Theo em, quốc gia đó đã phát triển bền vững chưa? Vì sao? Đề xuất hai giải pháp.
Bài 22. Phân tích vai trò của hội nhập kinh tế quốc tế đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của Việt Nam. Lấy một ví dụ minh họa.
Bài 23. Tình huống: Anh K kinh doanh cửa hàng điện thoại nhưng không đăng ký kinh doanh, không kê khai và nộp thuế, đồng thời bán điện thoại nhập lậu. Theo em, anh K đã vi phạm những nghĩa vụ nào? Hậu quả pháp lí có thể xảy ra là gì?
Bài 24. Tình huống: Bạn T mượn xe đạp của bạn M để đi học nhưng làm hỏng xe và không chịu sửa chữa, bồi thường. Theo em, bạn T đã vi phạm nghĩa vụ gì đối với tài sản của người khác? Bạn T cần làm gì để khắc phục?
Bài 25. Gia đình chị P có thu nhập 20 triệu đồng/tháng. Chị P lập kế hoạch chi tiêu: 10 triệu đồng chi thiết yếu, 4 triệu đồng chi linh hoạt, 4 triệu đồng tiết kiệm, 2 triệu đồng quỹ dự phòng. Theo em, cách phân bổ của chị P có hợp lí không? Vì sao? Em hãy đề xuất điều chỉnh nếu cần.
Bài 26. Một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm đạt chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm, công khai nguồn gốc nguyên liệu, đồng thời hỗ trợ đào tạo nghề cho thanh niên địa phương. Theo em, doanh nghiệp đã thực hiện những trách nhiệm xã hội nào? Việc làm này mang lại lợi ích gì cho doanh nghiệp và cộng đồng?
Bài 27. Tình huống: Ông A cho ông B vay 50 triệu đồng với thỏa thuận trả trong 6 tháng. Đến hạn, ông B không trả và còn sử dụng số tiền đó để tiêu xài cá nhân. Theo em, ông B đã vi phạm nghĩa vụ gì? Ông A có thể làm gì để bảo vệ quyền lợi của mình?
Bài 28. Em hãy viết một đoạn văn ngắn (5–7 câu) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của việc tôn trọng tài sản của người khác trong đời sống hằng ngày.
Đáp án
Bài 1. Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về quy mô sản lượng của nền kinh tế trong một thời kỳ nhất định; đo bằng tốc độ tăng GDP (GDP thực tế).
Bài 2. Phát triển kinh tế là tăng trưởng gắn với chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tiến bộ, nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm nghèo, bảo vệ môi trường; còn tăng trưởng kinh tế chỉ phản ánh sự gia tăng về quy mô sản lượng.
Bài 3. Hội nhập kinh tế quốc tế là quá trình gắn kết nền kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới. Biểu hiện: Việt Nam tham gia WTO, ASEAN; ký kết các hiệp định thương mại tự do.
Bài 4. Cơ hội: mở rộng thị trường xuất khẩu; thu hút vốn đầu tư và công nghệ. Thách thức: cạnh tranh gay gắt; nguy cơ doanh nghiệp yếu kém bị đào thải.
Bài 5. Bảo hiểm là cơ chế chuyển giao rủi ro: người tham gia đóng phí để được bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm. Nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm: đóng phí đầy đủ, đúng hạn; kê khai trung thực; thông báo kịp thời khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
Bài 6. Bảo hiểm xã hội: do Nhà nước tổ chức, mang tính bắt buộc với nhiều đối tượng lao động, mục đích an sinh, không vì lợi nhuận. Bảo hiểm thương mại: do doanh nghiệp bảo hiểm kinh doanh, mang tính tự nguyện là chủ yếu, mục đích kinh doanh và chia sẻ rủi ro.
Bài 7. An sinh xã hội là hệ thống các chính sách và chương trình của Nhà nước và xã hội nhằm trợ giúp các thành viên gặp rủi ro, khó khăn, bảo đảm mức sống tối thiểu. Các trụ cột: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ giúp xã hội, ưu đãi xã hội, các dịch vụ xã hội cơ bản.
Bài 8. Kế hoạch kinh doanh là bản mô tả chi tiết về ý tưởng, mục tiêu, cách thức triển khai hoạt động kinh doanh. Nội dung cơ bản: ý tưởng, mục tiêu; mô tả sản phẩm/dịch vụ; phân tích thị trường và khách hàng; kế hoạch marketing; kế hoạch nhân sự; kế hoạch tài chính; đánh giá rủi ro.
Bài 9. Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp là cam kết đóng góp cho sự phát triển bền vững thông qua việc tuân thủ pháp luật, bảo vệ môi trường và quan tâm đến lợi ích của các bên liên quan. Các nhóm: với người lao động, người tiêu dùng, môi trường, cộng đồng.
Bài 10. Quản lí thu, chi trong gia đình là việc lập kế hoạch, cân đối các khoản thu và chi nhằm bảo đảm chi tiêu hợp lí và tích lũy cho tương lai. Nguyên tắc: chi tiêu trong khả năng thu nhập; ưu tiên nhu cầu thiết yếu; ghi chép thu, chi; dành một phần thu nhập để tiết kiệm và lập quỹ dự phòng.
Bài 11. Quyền: tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm; lựa chọn hình thức, quy mô kinh doanh. Nghĩa vụ: đăng ký kinh doanh, kê khai và nộp thuế đầy đủ, tuân thủ quy định pháp luật về kinh doanh, bảo vệ môi trường, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và người lao động.
Bài 12. Quyền sở hữu tài sản bao gồm: quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt. Nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác: không xâm phạm, không tự ý sử dụng, không làm hư hỏng, mất mát tài sản của người khác; bồi thường nếu gây thiệt hại.
Bài 13. A.
Bài 14. B.
Bài 15. Đúng. Đây là quyền tự do kinh doanh của công dân theo quy định pháp luật, trừ những ngành, nghề pháp luật cấm.
Bài 16. Đúng. Trốn thuế là hành vi không kê khai, kê khai không trung thực nhằm không nộp hoặc nộp ít thuế hơn quy định; hành vi này bị xử lí theo pháp luật.
Bài 17. "pháp luật".
Bài 18. "bồi thường".
Bài 19. (a)–(2); (b)–(1); (c)–(4); (d)–(3).
Bài 20. (b) → (a) → (d) → (c) → (e).
Bài 21. Chưa phát triển bền vững vì tăng trưởng chưa gắn với việc làm và môi trường. Giải pháp: chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao năng suất, chất lượng; đầu tư cho giáo dục, đào tạo nghề; tăng cường bảo vệ môi trường.
Bài 22. Vai trò: mở rộng thị trường, thu hút vốn và công nghệ, thúc đẩy cải cách thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo việc làm, nâng cao vị thế quốc gia. Ví dụ: nhờ các hiệp định thương mại tự do, hàng nông sản, dệt may, điện tử của Việt Nam tiếp cận được nhiều thị trường lớn.
Bài 23. Anh K vi phạm nghĩa vụ đăng ký kinh doanh, nghĩa vụ kê khai và nộp thuế, nghĩa vụ kinh doanh đúng pháp luật (không buôn bán hàng nhập lậu). Hậu quả: bị xử phạt hành chính, truy thu thuế, tịch thu hàng hóa; nếu nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bài 24. Bạn T vi phạm nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác: khi mượn tài sản phải giữ gìn, sử dụng đúng mục đích và bồi thường khi làm hư hỏng. Bạn T cần xin lỗi bạn M, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại và rút kinh nghiệm.
Bài 25. Cách phân bổ của chị P hợp lí: chi thiết yếu 50%, chi linh hoạt 20%, tiết kiệm 20%, dự phòng 10% – cân đối giữa nhu cầu hiện tại và tích lũy cho tương lai. Có thể điều chỉnh linh hoạt theo từng tháng (ví dụ: tăng quỹ dự phòng khi có con nhỏ, người già, hoặc giảm chi linh hoạt khi thu nhập giảm).
Bài 26. Doanh nghiệp thực hiện trách nhiệm với người tiêu dùng (sản phẩm an toàn, thông tin minh bạch) và với cộng đồng (đào tạo nghề cho thanh niên địa phương). Lợi ích: doanh nghiệp nâng cao uy tín, được khách hàng tin tưởng, phát triển bền vững; cộng đồng có thêm việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bài 27. Ông B vi phạm nghĩa vụ trả nợ theo thỏa thuận vay mượn (nghĩa vụ tôn trọng tài sản của người khác, thực hiện cam kết). Ông A có thể: nhắc nhở, thương lượng gia hạn; nếu ông B cố tình không trả, ông A có thể khởi kiện ra Tòa án để yêu cầu trả nợ và bồi thường thiệt hại (nếu có).
Bài 28. Đoạn văn tự do, chấm theo nội dung: tôn trọng tài sản của người khác thể hiện nếp sống văn minh, giữ gìn tình cảm, sự tin tưởng lẫn nhau; ngược lại, xâm phạm tài sản của người khác gây mất đoàn kết, bị xử lí theo pháp luật và phải bồi thường thiệt hại.