1. Kiến thức trọng tâm
Yếu tố kì ảo là những chi tiết vượt ra ngoài quy luật của đời sống thực: nhân vật có phép lạ, sự việc siêu nhiên, không gian và thời gian biến đổi kì dị. Trong truyện kể, yếu tố kì ảo không nhằm mục đích giải trí đơn thuần mà mang nhiều ý nghĩa nghệ thuật và nhân sinh sâu sắc.
Thứ nhất, yếu tố kì ảo làm tăng sức hấp dẫn, tạo bất ngờ cho cốt truyện. Thứ hai, nó là phương tiện để thể hiện ước mơ, khát vọng của con người: ước mơ về công lí, về hạnh phúc, về cuộc sống tốt đẹp hơn. Thứ ba, nó giúp nhà văn phản ánh hiện thực một cách gián tiếp: qua thế giới kì ảo, những mâu thuẫn xã hội, những thói hư tật xấu hay những giá trị nhân văn được bộc lộ rõ nét hơn.
Khi phân tích yếu tố kì ảo, cần xem xét nó xuất hiện ở đâu, gắn với nhân vật nào, phục vụ ý đồ nghệ thuật gì, và mối quan hệ giữa thế giới kì ảo với thế giới thực trong tác phẩm.
2. Ví dụ minh họa
Xét một truyện kể dân gian về chàng trai nghèo được tiên giúp đỡ. Chi tiết chiếc túi thần tự sinh ra vàng bạc là yếu tố kì ảo. Nhưng ý nghĩa của nó không nằm ở phép màu mà ở cách chàng trai sử dụng món quà: anh chia sẻ của cải cho người nghèo, giúp đỡ làng xóm thay vì tham lam tích trữ. Khi lòng tham của kẻ ác khiến phép màu biến mất, truyện gửi gắm bài học: hạnh phúc bền vững chỉ đến với người lương thiện, biết sống vì cộng đồng. Như vậy, yếu tố kì ảo vừa tạo nên sức hấp dẫn vừa chở chuyên tư tưởng nhân văn của truyện.
3. Ghi nhớ
- Yếu tố kì ảo là chi tiết siêu nhiên, vượt ngoài quy luật đời sống thực trong truyện kể.
- Yếu tố kì ảo có vai trò: tăng sức hấp dẫn, thể hiện ước mơ, phản ánh hiện thực gián tiếp.
- Khi phân tích, cần lí giải ý nghĩa của yếu tố kì ảo trong mối quan hệ với nhân vật, cốt truyện và chủ đề tác phẩm.