1. Kiến thức trọng tâm
Văn bản thông tin là loại văn bản cung cấp tri thức, dữ liệu một cách khách quan về một vấn đề trong đời sống. Dữ liệu là phần quan trọng nhất của loại văn bản này. Dữ liệu có thể là số liệu thống kê, kết quả khảo sát, biểu đồ, bảng số liệu, trích dẫn từ nguồn đáng tin cậy.
Muốn đọc hiểu văn bản thông tin, trước hết phải xác định được dữ liệu chính và cách tác giả trình bày dữ liệu. Người đọc cần phân biệt dữ liệu với ý kiến: dữ liệu là những gì có thể kiểm chứng, còn ý kiến là nhận định, đánh giá của tác giả dựa trên dữ liệu. Một văn bản thông tin tốt phải có dữ liệu chính xác, nguồn rõ ràng và cách trình bày mạch lạc.
Ngoài ra, người đọc cần biết đánh giá độ tin cậy của dữ liệu: dữ liệu lấy từ đâu, khảo sát trên đối tượng nào, thời gian nào, phương pháp ra sao.
2. Ví dụ minh họa
Xét một bảng số liệu minh họa về thói quen đọc sách của học sinh: 45% học sinh đọc sách mỗi ngày, 35% đọc vài lần mỗi tuần, 20% hiếm khi đọc sách. Từ bảng này, ta rút ra nhận xét: đa số học sinh có thói quen đọc sách thường xuyên, nhưng vẫn còn một bộ phận chưa quan tâm đến việc đọc.
Khi phân tích, cần chú ý: bảng khảo sát bao nhiêu học sinh, ở đâu, vào thời điểm nào. Nếu chỉ khảo sát một lớp học thì không thể kết luận cho tất cả học sinh cả nước. Người viết văn bản thông tin phải trung thực với dữ liệu, không suy diễn vượt quá những gì số liệu cho phép.
3. Ghi nhớ
- Dữ liệu là cốt lõi của văn bản thông tin: số liệu, biểu đồ, bảng, trích dẫn.
- Phân biệt dữ liệu khách quan với ý kiến, nhận định của tác giả.
- Luôn kiểm tra nguồn gốc, phạm vi và thời gian của dữ liệu.
- Đọc dữ liệu phải cẩn thận, không suy diễn vượt quá số liệu.