1. Kiến thức trọng tâm
Văn học bắt nguồn từ cuộc đời. Nhà văn quan sát hiện thực, lắng nghe nhịp đập của đời sống, rồi biến những điều mắt thấy tai nghe thành hình tượng nghệ thuật. Vì vậy, mỗi tác phẩm văn học đều mang hơi thở của thời đại mình ra đời, phản ánh số phận con người và những vấn đề của xã hội.
Ngược lại, văn học cũng tác động trở lại cuộc đời. Tác phẩm hay giúp người đọc hiểu mình, hiểu người, nuôi dưỡng lòng nhân ái, khát vọng sống tốt đẹp. Văn học có chức năng nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ: mở rộng hiểu biết, bồi đắp tâm hồn và đem lại vẻ đẹp cho tâm hồn con người. Một câu thơ, một trang truyện có thể thay đổi cách ta nhìn một con người, một sự việc.
Mối quan hệ giữa văn học và cuộc đời là mối quan hệ hai chiều, gắn bó mật thiết. Văn học xa rời cuộc đời sẽ trở nên trống rỗng; cuộc đời thiếu văn học sẽ nghèo nàn về tinh thần. Người đọc cần đọc văn học bằng trái tim rung động và cái đầu tỉnh táo, để rút ra bài học cho chính mình.
2. Ví dụ minh họa
Khi đọc một truyện ngắn về người nông dân nghèo nhưng giàu lòng tự trọng, người đọc không chỉ biết thêm về cuộc sống ở làng quê mà còn tự soi lại mình: ta có đang sống tử tế, có biết trân trọng những người lao động xung quanh không? Đó chính là lúc văn học tác động vào cuộc đời.
Ngược lại, nếu chỉ đọc để giải trí, đọc qua loa, người đọc sẽ bỏ lỡ những giá trị sâu sắc. Vì vậy, đọc văn học cần chậm rãi, suy ngẫm, liên hệ với trải nghiệm của bản thân. Mỗi tác phẩm là một tấm gương soi vào cuộc đời và vào chính người đọc.
3. Ghi nhớ
- Văn học bắt nguồn từ cuộc đời và phản ánh cuộc đời.
- Văn học có chức năng nhận thức, giáo dục và thẩm mĩ.
- Tác phẩm hay giúp người đọc hiểu mình, hiểu người và sống tốt hơn.
- Đọc văn học cần suy ngẫm, liên hệ với trải nghiệm bản thân.