Bài tập — Bài 28: Hệ sinh thái

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 28: Hệ sinh thái? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 28: Hệ sinh thái, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Các thành phần của hệ sinh thái: - Thành phần vô sinh: đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, các chất vô cơ. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 28: Hệ sinh thái, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Hệ sinh thái là hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó, trong đó các thành phần tác động qua lại, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau, tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh, tương đối ổn định. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 28: Hệ sinh thái, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. - Thành phần hữu sinh: sinh vật sản xuất (thực vật quang hợp, một số vi khuẩn), sinh vật tiêu thụ (động vật ăn thực vật, ăn thịt), sinh vật phân giải (vi khuẩn, nấm) phân huỷ xác sinh vật thành chất vô cơ. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 28: Hệ sinh thái, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Trong ao nuôi cá: tảo quang hợp tạo thức ăn cho cá, cá thải phân làm thức ăn cho vi khuẩn phân giải, vi khuẩn trả lại chất dinh dưỡng cho tảo. Vòng trao đổi này giúp ao ổn định nếu mật độ cá vừa phải.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 28: Hệ sinh thái để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Nếu tác động quá mạnh, hệ sinh thái sẽ suy thoái.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu các mối quan hệ khác loài trong quần xã. Cho ví dụ mỗi loại.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu khái niệm hệ sinh thái và các thành phần cấu trúc của hệ sinh thái.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Phân biệt chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Các thành phần của hệ sinh thái: - Thành phần vô sinh: đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, các chất vô cơ."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hệ sinh thái là hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó, trong đó các thành phần tác động qua lại, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau, tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh, tương đối ổn định."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Thành phần hữu sinh: sinh vật sản xuất (thực vật quang hợp, một số vi khuẩn), sinh vật tiêu thụ (động vật ăn thực vật, ăn thịt), sinh vật phân giải (vi khuẩn, nấm) phân huỷ xác sinh vật thành chất vô cơ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hệ sinh thái là hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó, trong đó các thành phần tác động qua lại, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau, tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh, tương đối ổn định. Các thành phần của hệ sinh thái: - Thành phần vô sinh: đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, các chất vô cơ.
- Tổng kết ghi nhớ: Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trong ao nuôi cá: tảo quang hợp tạo thức ăn cho cá, cá thải phân làm thức ăn cho vi khuẩn phân giải, vi khuẩn trả lại chất dinh dưỡng cho tảo. Vòng trao đổi này giúp ao ổn định nếu mật độ cá vừa phải.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 28: Hệ sinh thái (Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Nếu tác động quá mạnh, hệ sinh thái sẽ suy thoái.
Bài 4: Hỗ trợ: cộng sinh (tảo – nấm trong địa y), hội sinh (cá ép – rùa biển), hợp tác (chim sáo – trâu rừng). Đối kháng: cạnh tranh (lúa – cỏ dại), kí sinh (giun đũa – người), ức chế – cảm nhiễm, con mồi – vật ăn thịt (hổ – hươu).
Bài 5: Hệ sinh thái là hệ thống hoàn chỉnh gồm quần xã và môi trường vô sinh, các thành phần tác động qua lại. Thành phần: vô sinh và hữu sinh (sản xuất, tiêu thụ, phân giải).
Bài 6: Chuỗi thức ăn là dãy các loài có quan hệ dinh dưỡng. Lưới thức ăn là tập hợp các chuỗi thức ăn có chung mắt xích. Trong tự nhiên, lưới thức ăn phổ biến hơn.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Trong ao nuôi cá: tảo quang hợp tạo thức ăn cho cá, cá thải phân làm thức ăn cho vi khuẩn phân giải, vi khuẩn trả lại chất dinh dưỡng cho tảo. Vòng trao đổi này giúp ao ổn định nếu mật độ cá vừa phải.

Nếu tác động quá mạnh, hệ sinh thái sẽ suy thoái.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu các mối quan hệ khác loài trong quần xã. Cho ví dụ mỗi loại.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu khái niệm hệ sinh thái và các thành phần cấu trúc của hệ sinh thái.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Phân biệt chuỗi thức ăn và lưới thức ăn.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Các thành phần của hệ sinh thái: - Thành phần vô sinh: đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, các chất vô cơ."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Hệ sinh thái là hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó, trong đó các thành phần tác động qua lại, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau, tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh, tương đối ổn định."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "- Thành phần hữu sinh: sinh vật sản xuất (thực vật quang hợp, một số vi khuẩn), sinh vật tiêu thụ (động vật ăn thực vật, ăn thịt), sinh vật phân giải (vi khuẩn, nấm) phân huỷ xác sinh vật thành chất vô cơ."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Hệ sinh thái là hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh của nó, trong đó các thành phần tác động qua lại, trao đổi vật chất và năng lượng với nhau, tạo thành một hệ thống hoàn chỉnh, tương đối ổn định. Các thành phần của hệ sinh thái: - Thành phần vô sinh: đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, các chất vô cơ.
Tổng kết ghi nhớ: Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trong ao nuôi cá: tảo quang hợp tạo thức ăn cho cá, cá thải phân làm thức ăn cho vi khuẩn phân giải, vi khuẩn trả lại chất dinh dưỡng cho tảo. Vòng trao đổi này giúp ao ổn định nếu mật độ cá vừa phải.
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 28: Hệ sinh thái (Hệ sinh thái gồm quần xã và môi trường vô sinh. Năng lượng truyền một chiều, vật chất tuần hoàn. Bảo vệ hệ sinh thái là bảo vệ sự sống của chính con người.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Nếu tác động quá mạnh, hệ sinh thái sẽ suy thoái.

Bài 4: Hỗ trợ: cộng sinh (tảo – nấm trong địa y), hội sinh (cá ép – rùa biển), hợp tác (chim sáo – trâu rừng). Đối kháng: cạnh tranh (lúa – cỏ dại), kí sinh (giun đũa – người), ức chế – cảm nhiễm, con mồi – vật ăn thịt (hổ – hươu).

Bài 5: Hệ sinh thái là hệ thống hoàn chỉnh gồm quần xã và môi trường vô sinh, các thành phần tác động qua lại. Thành phần: vô sinh và hữu sinh (sản xuất, tiêu thụ, phân giải).

Bài 6: Chuỗi thức ăn là dãy các loài có quan hệ dinh dưỡng. Lưới thức ăn là tập hợp các chuỗi thức ăn có chung mắt xích. Trong tự nhiên, lưới thức ăn phổ biến hơn.