1. Kiến thức trọng tâm
Sinh quyển là toàn bộ lớp vỏ của Trái Đất có sự sống, gồm phần dưới của khí quyển, toàn bộ thuỷ quyển và phần trên của thạch quyển. Sinh quyển là hệ sinh thái lớn nhất, bao gồm tất cả các hệ sinh thái trên Trái Đất.
Khu sinh học (biome) là những vùng địa lí lớn trên cạn có khí hậu tương tự, với quần xã sinh vật đặc trưng. Các khu sinh học chính: đài nguyên, rừng lá kim, rừng ôn đới, rừng mưa nhiệt đới, thảo nguyên, hoang mạc. Ví dụ rừng mưa nhiệt đới nóng ẩm quanh năm, đa dạng loài cao nhất; hoang mạc khô hạn, sinh vật thích nghi chịu hạn.
Chu trình sinh – địa – hoá là sự vận động của các nguyên tố hoá học từ môi trường vô sinh vào sinh vật, qua các bậc dinh dưỡng rồi trở lại môi trường, lặp đi lặp lại.
- Chu trình nước: nước bốc hơi từ biển, hồ, thoát hơi từ cây; hơi nước ngưng tụ thành mây, rơi xuống thành mưa; một phần chảy ra sông biển, một phần thấm vào đất.
- Chu trình carbon: trong khí quyển được thực vật hấp thụ để quang hợp; carbon đi qua chuỗi thức ăn; trở lại khí quyển qua hô hấp, phân giải và đốt cháy.
- Chu trình nitrogen: vi khuẩn cố định nitrogen biến thành ; thực vật hấp thụ; nitrogen đi qua chuỗi thức ăn; vi khuẩn phản nitrate hoá trả về khí quyển.
2. Ví dụ minh họa
Đốt rừng làm rẫy giải phóng lượng lớn vào khí quyển, đồng thời mất đi cây xanh hấp thụ , làm chu trình carbon mất cân bằng, góp phần gây biến đổi khí hậu.
3. Ghi nhớ
Sinh quyển là hệ sinh thái lớn nhất. Các khu sinh học khác nhau do khí hậu. Chu trình sinh – địa – hoá giúp vật chất tuần hoàn liên tục giữa sinh vật và môi trường.