1. Kiến thức trọng tâm
Bài thực hành giúp học sinh vận dụng kiến thức về hệ sinh thái để thiết kế một hệ sinh thái nhỏ, khép kín, có khả năng duy trì sự sống.
Mục đích: thiết kế và xây dựng một mô hình hệ sinh thái nhân tạo (ví dụ bể cá cảnh, bình thuỷ sinh) đảm bảo các thành phần cân bằng, sinh vật sống khoẻ.
Nguyên tắc thiết kế:
- Đủ các thành phần: sinh vật sản xuất (cây thuỷ sinh, tảo), sinh vật tiêu thụ (cá, ốc), sinh vật phân giải (vi khuẩn trong nước, trong đất nền). Không thể thiếu thành phần nào.
- Cân bằng số lượng: số lượng sinh vật tiêu thụ phải phù hợp với lượng thức ăn do sinh vật sản xuất tạo ra; tránh thả quá nhiều cá.
- Đủ ánh sáng: đặt nơi có ánh sáng tán xạ để cây quang hợp, nhưng tránh nắng trực tiếp gây tảo bùng phát.
- Đủ oxygen và nước sạch: không để nước quá bẩn, thay nước định kì với lượng vừa phải, tránh làm xáo trộn hệ vi sinh.
Cách tiến hành:
- Bước 1: xác định loại hệ sinh thái muốn thiết kế (bể cá, bình thuỷ sinh, vườn trong chai).
- Bước 2: chuẩn bị vật liệu: bình chứa trong suốt, đất nền, sỏi, nước sạch, cây thuỷ sinh, cá nhỏ, ốc.
- Bước 3: lắp đặt theo thứ tự: đất nền, sỏi, cây, đổ nước nhẹ nhàng, thả cá sau khi nước ổn định.
- Bước 4: theo dõi, ghi chép sự thay đổi của cây, cá, độ trong của nước trong vài tuần; điều chỉnh ánh sáng, lượng thức ăn.
2. Ví dụ minh họa
Một bể cá 20 lít thả 3 con cá bảy màu, trồng 5 cây thuỷ sinh, cho ăn mỗi ngày một ít. Sau 2 tuần, nước trong, cây xanh tốt, cá khoẻ mạnh. Nếu thả 20 con cá, thức ăn thừa và chất thải làm nước đục, cá chết — hệ sinh thái mất cân bằng.
3. Ghi nhớ
Hệ sinh thái nhân tạo cần đủ ba nhóm sinh vật và cân bằng số lượng. Theo dõi và điều chỉnh thường xuyên là chìa khoá để hệ sinh thái duy trì ổn định.