Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Tách chiết DNA gồm: phá tế bào, loại tạp chất, kết tủa DNA. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chất tẩy rửa phá màng, muối giúp DNA kết tụ, cồn lạnh làm DNA kết tủa. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Tách chiết DNA là kĩ thuật thu nhận DNA từ tế bào để phục vụ nghiên cứu, xét nghiệm và ứng dụng.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Trong thực hành ở trường phổ thông, DNA thường được tách từ hành tây, chuối chín hoặc máu động vật. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Trong thí nghiệm tách DNA từ chuối, vì sao phải dùng cồn lạnh và rót nhẹ theo thành ống?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Cồn lạnh làm giảm độ hoà tan của DNA, giúp DNA kết tủa. Rót nhẹ theo thành ống để cồn tạo thành lớp riêng phía trên dịch chiết, DNA kết tủa tập trung ở ranh giới hai lớp, dễ quan sát và thu lấy. Nếu lắc mạnh, DNA sẽ phân tán trong dung dịch, khó thu được sợi DNA nguyên vẹn.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). DNA kết tủa trông như thế nào? ---
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một gene có 1200 nucleotide. Tính số codon trên mRNA và số amino acid tối đa trong chuỗi polypeptide (trừ mã kết thúc).
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một đoạn DNA có A = 200, G = 300. Tính T, C và số liên kết hydrogen của đoạn DNA đó.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tách chiết DNA gồm: phá tế bào, loại tạp chất, kết tủa DNA."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Chất tẩy rửa phá màng, muối giúp DNA kết tụ, cồn lạnh làm DNA kết tủa."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tách chiết DNA là kĩ thuật thu nhận DNA từ tế bào để phục vụ nghiên cứu, xét nghiệm và ứng dụng."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Trong thực hành ở trường phổ thông, DNA thường được tách từ hành tây, chuối chín hoặc máu động vật."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tách chiết DNA là kĩ thuật thu nhận DNA từ tế bào để phục vụ nghiên cứu, xét nghiệm và ứng dụng. Nguyên tắc chung gồm ba bước: phá vỡ tế bào để giải phóng DNA; loại bỏ protein, lipid và các tạp chất khác; kết tủa và thu nhận DNA.
- Tổng kết ghi nhớ: Tách chiết DNA gồm: phá tế bào, loại tạp chất, kết tủa DNA.; Chất tẩy rửa phá màng, muối giúp DNA kết tụ, cồn lạnh làm DNA kết tủa.; DNA thu được có dạng sợi trắng, dai, nhớt, nổi ở ranh giới hai lớp dung dịch.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Trong thí nghiệm tách DNA từ chuối, vì sao phải dùng cồn lạnh và rót nhẹ theo thành ống?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Thực hành: Tách chiết DNA (Tách chiết DNA gồm: phá tế bào, loại tạp chất, kết tủa DNA.; Chất tẩy rửa phá màng, muối giúp DNA kết tụ, cồn lạnh làm DNA kết tủa.; DNA thu được có dạng sợi trắng, dai, nhớt, nổi ở ranh giới hai lớp dung dịch.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Cồn lạnh làm giảm độ hoà tan của DNA, giúp DNA kết tủa. Rót nhẹ theo thành ống để cồn tạo thành lớp riêng phía trên dịch chiết, DNA kết tủa tập trung ở ranh giới hai lớp, dễ quan sát và thu lấy. Nếu lắc mạnh, DNA sẽ phân tán trong dung dịch, khó thu được sợi DNA nguyên vẹn.
- Bài 4: Sợi trắng, nhớt, nổi lên trong dung dịch.
- Bài 5: Số codon = 1200 : 3 = 400; số amino acid tối đa = 400 − 1 = 399.
- Bài 6: T = 200; C = 300; H = 2 × 200 + 3 × 300 = 1300.