Bài tập — Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Gregor Mendel (1822–1884) là người đặt nền móng cho di truyền học qua các thí nghiệm lai đậu Hà Lan. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Phương pháp của Mendel: lai các dòng thuần chủng khác nhau về một hoặc vài tính trạng, theo dõi sự di truyền qua nhiều thế hệ, dùng thống kê toán học phân tích tỉ lệ phân li. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Lai hai cây đậu Hà Lan thuần chủng: hạt vàng (AA) với hạt xanh (aa). Xác định kiểu gene, kiểu hình ở $F_1$ và $F_2$ .

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Lời giải: $P: AA \times aa \rightarrow F_1$ : toàn $Aa$ , kiểu hình hạt vàng (vàng trội hoàn toàn so với xanh). $F_1 \times F_1: Aa \times Aa \rightarrow F_2$ : kiểu gene $1AA : 2Aa : 1aa$ ; kiểu hình $3$ hạt vàng : $1$ hạt xanh. Kết quả cho thấy tính trạng lặn (xanh) không mất đi ở $F_1$ mà chỉ bị che lấp, xuất hiện trở lại ở $F_2$ theo tỉ lệ $1/4$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu một ứng dụng của công nghệ di truyền trong sản xuất thuốc.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một gene có chiều dài 3400 Å. Tính tổng số nucleotide của gene.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). So sánh đột biến thêm một cặp nucleotide và đột biến thay thế một cặp nucleotide về mức độ ảnh hưởng đến chuỗi polypeptide. ---

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Gregor Mendel (1822–1884) là người đặt nền móng cho di truyền học qua các thí nghiệm lai đậu Hà Lan."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Phương pháp của Mendel: lai các dòng thuần chủng khác nhau về một hoặc vài tính trạng, theo dõi sự di truyền qua nhiều thế hệ, dùng thống kê toán học phân tích tỉ lệ phân li."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Gregor Mendel (1822–1884) là người đặt nền móng cho di truyền học qua các thí nghiệm lai đậu Hà Lan. Ông chọn đậu Hà Lan vì có nhiều tính trạng tương phản rõ rệt, tự thụ phấn, vòng đời ngắn.
- Tổng kết ghi nhớ: Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê.; Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử.; Quy luật phân li độc lập: các cặp allele phân li độc lập khi tạo giao tử.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Lai hai cây đậu Hà Lan thuần chủng: hạt vàng (AA) với hạt xanh (aa). Xác định kiểu gene, kiểu hình ở $F_1$ và $F_2$ .
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel (Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê.; Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử.; Quy luật phân li độc lập: các cặp allele phân li độc lập khi tạo giao tử.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: $P: AA \times aa \rightarrow F_1$ : toàn $Aa$ , kiểu hình hạt vàng (vàng trội hoàn toàn so với xanh). $F_1 \times F_1: Aa \times Aa \rightarrow F_2$ : kiểu gene $1AA : 2Aa : 1aa$ ; kiểu hình $3$ hạt vàng : $1$ hạt xanh. Kết quả cho thấy tính trạng lặn (xanh) không mất đi ở $F_1$ mà chỉ bị che lấp, xuất hiện trở lại ở $F_2$ theo tỉ lệ $1/4$ .
Bài 4: Sản xuất insulin người tái tổ hợp (điều trị tiểu đường), vaccine, hormone tăng trưởng.
Bài 5: N = 3400 : 3,4 × 2 = 2000 nucleotide.
Bài 6: Đột biến thêm một cặp nucleotide gây dịch khung, thay đổi nhiều amino acid phía sau nên thường ảnh hưởng nặng hơn; đột biến thay thế một cặp nucleotide chỉ ảnh hưởng tối đa một amino acid (hoặc không đổi), nên thường nhẹ hơn.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Lai hai cây đậu Hà Lan thuần chủng: hạt vàng (AA) với hạt xanh (aa). Xác định kiểu gene, kiểu hình ở $F_1$ và $F_2$ .

Lời giải: $P: AA \times aa \rightarrow F_1$ : toàn $Aa$ , kiểu hình hạt vàng (vàng trội hoàn toàn so với xanh). $F_1 \times F_1: Aa \times Aa \rightarrow F_2$ : kiểu gene $1AA : 2Aa : 1aa$ ; kiểu hình $3$ hạt vàng : $1$ hạt xanh. Kết quả cho thấy tính trạng lặn (xanh) không mất đi ở $F_1$ mà chỉ bị che lấp, xuất hiện trở lại ở $F_2$ theo tỉ lệ $1/4$ .

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu một ứng dụng của công nghệ di truyền trong sản xuất thuốc.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Một gene có chiều dài 3400 Å. Tính tổng số nucleotide của gene.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử."
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Gregor Mendel (1822–1884) là người đặt nền móng cho di truyền học qua các thí nghiệm lai đậu Hà Lan."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Phương pháp của Mendel: lai các dòng thuần chủng khác nhau về một hoặc vài tính trạng, theo dõi sự di truyền qua nhiều thế hệ, dùng thống kê toán học phân tích tỉ lệ phân li."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Gregor Mendel (1822–1884) là người đặt nền móng cho di truyền học qua các thí nghiệm lai đậu Hà Lan. Ông chọn đậu Hà Lan vì có nhiều tính trạng tương phản rõ rệt, tự thụ phấn, vòng đời ngắn.
Tổng kết ghi nhớ: Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê.; Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử.; Quy luật phân li độc lập: các cặp allele phân li độc lập khi tạo giao tử.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Lai hai cây đậu Hà Lan thuần chủng: hạt vàng (AA) với hạt xanh (aa). Xác định kiểu gene, kiểu hình ở $F_1$ và $F_2$ .
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 8: Học thuyết di truyền của Mendel (Mendel dùng đậu Hà Lan, lai dòng thuần chủng, phân tích thống kê.; Quy luật phân li: hai allele của một gene phân li đồng đều về các giao tử.; Quy luật phân li độc lập: các cặp allele phân li độc lập khi tạo giao tử.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: $P: AA \times aa \rightarrow F_1$ : toàn $Aa$ , kiểu hình hạt vàng (vàng trội hoàn toàn so với xanh). $F_1 \times F_1: Aa \times Aa \rightarrow F_2$ : kiểu gene $1AA : 2Aa : 1aa$ ; kiểu hình $3$ hạt vàng : $1$ hạt xanh. Kết quả cho thấy tính trạng lặn (xanh) không mất đi ở $F_1$ mà chỉ bị che lấp, xuất hiện trở lại ở $F_2$ theo tỉ lệ $1/4$ .

Bài 4: Sản xuất insulin người tái tổ hợp (điều trị tiểu đường), vaccine, hormone tăng trưởng.

Bài 5: N = 3400 : 3,4 × 2 = 2000 nucleotide.

Bài 6: Đột biến thêm một cặp nucleotide gây dịch khung, thay đổi nhiều amino acid phía sau nên thường ảnh hưởng nặng hơn; đột biến thay thế một cặp nucleotide chỉ ảnh hưởng tối đa một amino acid (hoặc không đổi), nên thường nhẹ hơn.