Bài tập — Bài 6: Vectơ trong không gian

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 6: Vectơ trong không gian? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Quy tắc ba điểm: $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AC}$. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 6: Vectơ trong không gian, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Quy tắc hình bình hành: tổng hai vectơ chung gốc là vectơ đường chéo.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Vectơ trong không gian, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Vectơ trong không gian là đoạn thẳng có hướng, được xác định bởi điểm đầu và điểm cuối. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 6: Vectơ trong không gian, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Vectơ $\vec{0}$ có độ dài bằng $0$ và hướng tùy ý. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 6: Vectơ trong không gian, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Cho hình hộp $ABCD.A'B'C'D'$. Chứng minh $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD} + \overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{AC'}$. Theo quy tắc hình bình hành, $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD} = \overrightarrow{AC}$ vì $ABCD$ là hình bình hành. Mặt khác, $\overrightarrow{AC} + \overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{AC'}$ vì $ACC'A'$ cũng là hình bình hành (do $AA' \parallel CC'$ và $AA' = CC'$). Cộng hai đẳng thức lại ta được điều phải chứng minh.

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 6: Vectơ trong không gian để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Cho tứ diện $ABCD$ và điểm $M$ là trung điểm của $CD$. Khi đó $\overrightarrow{AM} = \frac{1}{2}(\overrightarrow{AC} + \overrightarrow{AD})$, vì $\overrightarrow{AM} = \overrightarrow{AC} + \overrightarrow{CM}$ và $\overrightarrow{CM} = \frac{1}{2}\overrightarrow{CD} = \frac{1}{2}(\overrightarrow{AD} - \overrightarrow{AC})$.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Cho $\vec{a} = (1; -2; 3)$. Tính $|\vec{a}|$.

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Cho $\vec{a} = (1; 0; -1)$, $\vec{b} = (2; 1; 3)$. Tính $\vec{a} \cdot \vec{b}$.

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Điểm $M(2; -3; 1)$ có hình chiếu lên mặt phẳng $(Oyz)$ là điểm nào?

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

• Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
• Giải thích chi tiết:
  • Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Quy tắc ba điểm: $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AC}$."
  • Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quy tắc hình bình hành: tổng hai vectơ chung gốc là vectơ đường chéo."
  • Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Vectơ trong không gian là đoạn thẳng có hướng, được xác định bởi điểm đầu và điểm cuối."
  • Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Vectơ $\vec{0}$ có độ dài bằng $0$ và hướng tùy ý."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

• Bài 1:
  • Nội dung cốt lõi cần trình bày: Vectơ trong không gian là đoạn thẳng có hướng, được xác định bởi điểm đầu và điểm cuối. Hai vectơ được gọi là bằng nhau nếu chúng cùng hướng và cùng độ dài.
  • Tổng kết ghi nhớ: Quy tắc ba điểm: $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AC}$.; Quy tắc hình bình hành: tổng hai vectơ chung gốc là vectơ đường chéo.; Quy tắc hình hộp: đường chéo chính bằng tổng ba vectơ cạnh.
• Bài 2:
  • Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Cho hình hộp $ABCD.A'B'C'D'$. Chứng minh $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD} + \overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{AC'}$. Theo quy tắc hình bình hành, $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD} = \overrightarrow{AC}$ vì $ABCD$ là hình bình hành. Mặt khác, $\overrightarrow{AC} + \overrightarrow{AA'} = \overrightarrow{AC'}$ vì $ACC'A'$ cũng là hình bình hành (do $AA' \parallel CC'$ và $AA' = CC'$). Cộng hai đẳng thức lại ta được điều phải chứng minh.
  • Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
• Bài 3:
  • Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 6: Vectơ trong không gian (Quy tắc ba điểm: $\overrightarrow{AB} + \overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AC}$.; Quy tắc hình bình hành: tổng hai vectơ chung gốc là vectơ đường chéo.; Quy tắc hình hộp: đường chéo chính bằng tổng ba vectơ cạnh.).
  • Lời giải mẫu/Nhận xét: Cho tứ diện $ABCD$ và điểm $M$ là trung điểm của $CD$. Khi đó $\overrightarrow{AM} = \frac{1}{2}(\overrightarrow{AC} + \overrightarrow{AD})$, vì $\overrightarrow{AM} = \overrightarrow{AC} + \overrightarrow{CM}$ và $\overrightarrow{CM} = \frac{1}{2}\overrightarrow{CD} = \frac{1}{2}(\overrightarrow{AD} - \overrightarrow{AC})$.
• Bài 4: $|\vec{a}| = \sqrt{14}$.
• Bài 5: $\vec{a} \cdot \vec{b} = -1$.
• Bài 6: $(0; -3; 1)$.