Bài 3: Các thành phần của phép cộng, phép trừ (trang 13)

1. Kiến thức trọng tâm

Trong phép cộng, các số cộng với nhau gọi là số hạng, kết quả gọi là tổng. Ta có: số hạng $+$ số hạng $=$ tổng. Ví dụ: $24 + 13 = 37$. Trong đó, $24$ và $13$ là các số hạng, $37$ là tổng. Thứ tự của các số hạng có thể đổi cho nhau mà tổng không thay đổi: $13 + 24$ cũng bằng $37$.

Trong phép trừ, số bị lấy đi gọi là số bị trừ, số lấy đi gọi là số trừ, kết quả gọi là hiệu. Ta có: số bị trừ $-$ số trừ $=$ hiệu. Ví dụ: $45 - 12 = 33$. Trong đó, $45$ là số bị trừ, $12$ là số trừ, $33$ là hiệu. Khác với phép cộng, trong phép trừ ta không được đổi chỗ số bị trừ và số trừ.

Muốn tìm một thành phần chưa biết, các em ghi nhớ: muốn tìm số hạng, lấy tổng trừ đi số hạng đã biết. Muốn tìm số bị trừ, lấy hiệu cộng với số trừ. Muốn tìm số trừ, lấy số bị trừ trừ đi hiệu.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Tìm $x$ biết $x + 15 = 42$.

Lời giải: $x$ là số hạng chưa biết. Muốn tìm số hạng, lấy tổng trừ đi số hạng đã biết: $x = 42 - 15 = 27$. Thử lại: $27 + 15 = 42$, đúng.

Ví dụ 2: Tìm $x$ biết $x - 18 = 25$.

Lời giải: $x$ là số bị trừ. Muốn tìm số bị trừ, lấy hiệu cộng với số trừ: $x = 25 + 18 = 43$. Thử lại: $43 - 18 = 25$, đúng.

Ví dụ 3: Tìm $x$ biết $60 - x = 24$.

Lời giải: $x$ là số trừ. Muốn tìm số trừ, lấy số bị trừ trừ đi hiệu: $x = 60 - 24 = 36$.

3. Ghi nhớ

• Phép cộng: số hạng $+$ số hạng $=$ tổng.
• Phép trừ: số bị trừ $-$ số trừ $=$ hiệu.
• Tìm số hạng: tổng $-$ số hạng đã biết.
• Tìm số bị trừ: hiệu $+$ số trừ.
• Tìm số trừ: số bị trừ $-$ hiệu.