Bài 43: Nhân với số có hai chữ số

1. Kiến thức trọng tâm

Để nhân một số với số có hai chữ số, em thực hiện theo ba bước. Ví dụ với phép tính $214 \times 32$:

• Bước 1: Nhân số thứ nhất với chữ số hàng đơn vị của số thứ hai: $214 \times 2 = 428$. Đây là tích riêng thứ nhất.
• Bước 2: Nhân số thứ nhất với chữ số hàng chục của số thứ hai: $214 \times 3 = 642$. Đây là tích riêng thứ hai. Khi viết, em lùi sang trái một cột so với tích riêng thứ nhất, vì thực chất ta đang nhân với 30 chứ không phải 3.
• Bước 3: Cộng hai tích riêng: $428 + 6420 = 6848$. Vậy $214 \times 32 = 6848$.

Điều quan trọng nhất là nhớ lùi một cột khi viết tích riêng thứ hai. Nếu quên lùi cột, kết quả sẽ sai. Em cũng nên ước lượng trước kết quả để kiểm tra: $214 \times 32$ gần bằng $200 \times 30 = 6000$, nên đáp số 6848 là hợp lí.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Đặt tính rồi tính: $326 \times 24$.

Lời giải:

• $326 \times 4 = 1304$ (tích riêng thứ nhất).
• $326 \times 2 = 652$, viết lùi một cột thành 6520 (tích riêng thứ hai).
• Cộng lại: $1304 + 6520 = 7824$. Vậy $326 \times 24 = 7824$.

Ví dụ 2. Một nhà máy sản xuất được 145 thùng sữa mỗi ngày. Hỏi trong 28 ngày, nhà máy sản xuất được bao nhiêu thùng sữa?

Lời giải: Số thùng sữa là $145 \times 28 = 4060$ (thùng). Đáp số: 4060 thùng sữa.

Ví dụ 3. Tính $408 \times 15$.

Lời giải: $408 \times 5 = 2040$; $408 \times 1 = 408$, viết lùi một cột thành 4080; $2040 + 4080 = 6120$. Vậy $408 \times 15 = 6120$.

3. Ghi nhớ

• Nhân lần lượt với chữ số hàng đơn vị, rồi chữ số hàng chục.
• Tích riêng thứ hai phải viết lùi sang trái một cột.
• Cộng hai tích riêng để được kết quả.
• Ước lượng trước để kiểm tra tính hợp lí của đáp số.