Chủ đề 4: Một số đơn vị đo đại lượng

1. Kiến thức trọng tâm

Chủ đề này giới thiệu thêm các đơn vị đo khối lượng, diện tích và thời gian. Về khối lượng, ngoài ki-lô-gam và gam, các em học yến, tạ, tấn. Ta có: $1$ yến $= 10$ kg; $1$ tạ $= 10$ yến $= 100$ kg; $1$ tấn $= 10$ tạ $= 1,000$ kg. Các đơn vị này dùng để cân những vật nặng như bao gạo, xe tải hay con voi.

Về diện tích, các em học đề-xi-mét vuông, mét vuông và mi-li-mét vuông. Ta có: $1$ dm$^2 = 100$ cm$^2$; $1$ m$^2 = 100$ dm$^2$; $1$ cm$^2 = 100$ mm$^2$. Diện tích cho biết mặt phẳng chiếm bao nhiêu ô vuông đơn vị.

Về thời gian, các em học giây và thế kỉ: $1$ phút $= 60$ giây; $1$ thế kỉ $= 100$ năm. Ví dụ, thế kỉ $21$ bắt đầu từ năm $2001$ đến năm $2100$. Khi đổi đơn vị, các em cần nhớ đúng mối quan hệ giữa các đơn vị rồi nhân hoặc chia cho phù hợp.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Đổi $3$ tấn ra ki-lô-gam.

Lời giải: Vì $1$ tấn $= 1,000$ kg nên $3$ tấn $= 3 \times 1,000 = 3,000$ kg.

Ví dụ 2: Đổi $5$ m$^2$ ra đề-xi-mét vuông.

Lời giải: Vì $1$ m$^2 = 100$ dm$^2$ nên $5$ m$^2 = 5 \times 100 = 500$ dm$^2$.

Ví dụ 3: $2$ phút bằng bao nhiêu giây?

Lời giải: Vì $1$ phút $= 60$ giây nên $2$ phút $= 2 \times 60 = 120$ giây.

Ví dụ 4: Năm $1945$ thuộc thế kỉ nào?

Lời giải: Năm $1945$ nằm trong khoảng từ $1901$ đến $2000$ nên thuộc thế kỉ $20$.

3. Ghi nhớ

• $1$ yến $= 10$ kg; $1$ tạ $= 100$ kg; $1$ tấn $= 1,000$ kg.
• $1$ dm$^2 = 100$ cm$^2$; $1$ m$^2 = 100$ dm$^2$; $1$ cm$^2 = 100$ mm$^2$.
• $1$ phút $= 60$ giây; $1$ thế kỉ $= 100$ năm.
• Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé thì nhân; đổi ngược lại thì chia.
• Muốn biết một năm thuộc thế kỉ nào, xác định khoảng $100$ năm chứa nó.