Bài 13: Làm tròn số thập phân

1. Kiến thức trọng tâm

Làm tròn số thập phân là thay số đó bằng một số thập phân gần đúng, ngắn gọn hơn, thường là số có ít chữ số thập phân hơn. Cách làm tròn như sau:

• Làm tròn đến hàng phần mười: xét chữ số ở hàng phần trăm. Nếu chữ số đó nhỏ hơn $5$ thì giữ nguyên chữ số ở hàng phần mười, bỏ các chữ số phía sau. Nếu chữ số đó từ $5$ trở lên thì tăng chữ số ở hàng phần mười lên $1$ rồi bỏ các chữ số phía sau.
• Làm tròn đến hàng phần trăm: xét chữ số ở hàng phần nghìn theo quy tắc tương tự.
• Làm tròn đến hàng đơn vị (số tự nhiên gần nhất): xét chữ số ở hàng phần mười. Nếu nhỏ hơn $5$ thì giữ nguyên phần nguyên; nếu từ $5$ trở lên thì tăng phần nguyên lên $1$.
• Quy tắc chung: "dưới 5 giữ nguyên, từ 5 trở lên tăng thêm 1" cho chữ số ở hàng cần làm tròn.
• Kí hiệu gần đúng: ta dùng dấu $\approx$ thay cho dấu $=$ khi viết kết quả làm tròn. Ví dụ: $3,47 \approx 3,5$ (làm tròn đến hàng phần mười).

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Làm tròn $7,83$ đến hàng phần mười.

Chữ số hàng phần trăm là 3 < 5 nên giữ nguyên: $7,83 \approx 7,8$.

Ví dụ 2. Làm tròn $4,57$ đến hàng phần mười.

Chữ số hàng phần trăm là $7 \geq 5$ nên tăng hàng phần mười lên $1$: $4,57 \approx 4,6$.

Ví dụ 3. Làm tròn $9,246$ đến hàng phần trăm.

Chữ số hàng phần nghìn là $6 \geq 5$ nên $9,246 \approx 9,25$.

Ví dụ 4. Làm tròn $12,6$ đến số tự nhiên gần nhất.

Chữ số hàng phần mười là $6 \geq 5$ nên $12,6 \approx 13$.

3. Ghi nhớ

• Xác định đúng hàng cần làm tròn, rồi nhìn vào chữ số ngay sau hàng đó.
• Chữ số sau hàng làm tròn nhỏ hơn $5$: giữ nguyên. Từ $5$ trở lên: tăng thêm $1$.
• Kết quả làm tròn dùng dấu $\approx$, không dùng dấu $=$.
• Khi tăng chữ số $9$ lên $1$ thì nhớ sang hàng bên trái, ví dụ $2,97 \approx 3,0$ khi làm tròn đến hàng phần mười.