Bài 52: Thể tích của hình hộp chữ nhật

1. Kiến thức trọng tâm

Thể tích là số đo phần không gian mà một hình chiếm chỗ. Đơn vị đo thể tích thường dùng là xăng-ti-mét khối ($cm^3$), đề-xi-mét khối ($dm^3$) và mét khối ($m^3$). Một hình hộp chữ nhật có chiều dài $a$, chiều rộng $b$ và chiều cao $c$ thì thể tích được tính bằng công thức:

$$V = a \times b \times c$$

Trong đó, ba kích thước phải cùng đơn vị đo. Nếu đề cho các kích thước khác đơn vị, em phải đổi về cùng một đơn vị trước khi tính.

Em có thể hiểu công thức này như sau: mặt đáy của hình hộp chữ nhật có diện tích $a \times b$. Xếp chồng các lớp như vậy lên cao $c$ đơn vị thì được thể tích $a \times b \times c$.

Thể tích còn giúp em giải quyết nhiều bài toán thực tế: tính thể tích bể nước, thùng hàng, căn phòng, bể cá. Khi đề cho thể tích và hai trong ba kích thước, em có thể tìm kích thước còn lại bằng phép chia. Ví dụ, biết $V$ và diện tích đáy $S_{đáy}$ thì chiều cao là $c = V : S_{đáy}$.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Một hình hộp chữ nhật có chiều dài $12,cm$, chiều rộng $8,cm$ và chiều cao $5,cm$. Tính thể tích của hình đó.

Bài giải

Thể tích của hình hộp chữ nhật là:

$$12 \times 8 \times 5 = 480,(cm^3)$$

Đáp số: $480,cm^3$.

Ví dụ 2. Một bể cá dạng hình hộp chữ nhật có chiều dài $60,cm$, chiều rộng $30,cm$, chiều cao $40,cm$. Hỏi bể cá đó chứa được bao nhiêu đề-xi-mét khối nước?

Bài giải

Thể tích của bể cá là:

$$60 \times 30 \times 40 = 72,000,(cm^3) = 72,(dm^3)$$

Đáp số: $72,dm^3$.

3. Ghi nhớ

• Thể tích hình hộp chữ nhật: $V = a \times b \times c$.
• Ba kích thước phải cùng đơn vị đo trước khi tính.
• $1,dm^3 = 1,000,cm^3$; $1,m^3 = 1,000,dm^3$.