Bài 58: Nhân, chia số đo thời gian với một số

1. Kiến thức trọng tâm

Khi một hoạt động lặp lại nhiều lần với cùng thời lượng, em nhân số đo thời gian với một số. Khi chia đều một khoảng thời gian, em chia số đo thời gian cho một số.

Nhân số đo thời gian với một số: Nhân từng đơn vị với số đó, từ đơn vị nhỏ đến đơn vị lớn. Nếu kết quả ở một đơn vị vượt quá giới hạn đổi đơn vị thì em đổi sang đơn vị lớn hơn và cộng phần đổi vào. Ví dụ, $80$ phút $= 1$ giờ $20$ phút.

Chia số đo thời gian cho một số: Chia từng đơn vị, từ đơn vị lớn đến đơn vị nhỏ. Nếu một đơn vị không chia hết thì em đổi phần dư sang đơn vị nhỏ hơn rồi chia tiếp. Ví dụ, chia $3$ giờ $30$ phút cho $2$: $3$ giờ chia $2$ được $1$ giờ dư $1$ giờ, đổi $1$ giờ thành $60$ phút, cộng với $30$ phút được $90$ phút, $90$ phút chia $2$ bằng $45$ phút. Kết quả là $1$ giờ $45$ phút.

Hai phép tính này thường gặp khi tính thời gian làm bài hoặc chia ca trực.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Tính $2$ giờ $15$ phút $\times 3$.

Bài giải

$2$ giờ $\times 3 = 6$ giờ.

$15$ phút $\times 3 = 45$ phút.

Kết quả: $6$ giờ $45$ phút.

Ví dụ 2. Tính $4$ giờ $30$ phút $: 3$.

Bài giải

$4$ giờ $: 3 = 1$ giờ, dư $1$ giờ.

Đổi $1$ giờ $= 60$ phút, cộng với $30$ phút được $90$ phút.

$90$ phút $: 3 = 30$ phút.

Kết quả: $1$ giờ $30$ phút.

Ví dụ 3. Một người thợ làm một sản phẩm hết $1$ giờ $25$ phút. Hỏi làm $4$ sản phẩm như thế hết bao nhiêu thời gian?

Bài giải

$1$ giờ $25$ phút $\times 4 = 4$ giờ $100$ phút $= 5$ giờ $40$ phút.

Đáp số: $5$ giờ $40$ phút.

3. Ghi nhớ

• Nhân: nhân từng đơn vị từ nhỏ đến lớn, đổi phần vượt giới hạn.
• Chia: chia từng đơn vị từ lớn đến nhỏ, đổi phần dư sang đơn vị nhỏ hơn.
• Kiểm tra lại kết quả bằng phép tính ngược.