Bài 59: Vận tốc của một chuyển động đều

1. Kiến thức trọng tâm

Khi một vật chuyển động đều, trong mỗi đơn vị thời gian, vật đi được một quãng đường như nhau. Quãng đường vật đi được trong một đơn vị thời gian gọi là vận tốc của chuyển động đó.

Công thức tính vận tốc:

$$v = s : t$$

Trong đó, $v$ là vận tốc, $s$ là quãng đường, $t$ là thời gian. Đơn vị vận tốc phụ thuộc vào đơn vị của quãng đường và thời gian. Ví dụ, quãng đường đo bằng ki-lô-mét ($km$) và thời gian đo bằng giờ thì vận tốc có đơn vị $km/giờ$ (đọc là ki-lô-mét trên giờ). Nếu quãng đường đo bằng mét ($m$) và thời gian đo bằng giây thì vận tốc có đơn vị $m/giây$.

Để tính vận tốc, em cần chú ý đổi thời gian và quãng đường về đơn vị phù hợp trước khi chia. Ví dụ, quãng đường $120,km$, thời gian $2$ giờ $30$ phút thì phải đổi $2$ giờ $30$ phút thành $2,5$ giờ rồi mới tính: $v = 120 : 2,5 = 48,(km/giờ)$.

Vận tốc cho biết vật chuyển động nhanh hay chậm. Vận tốc càng lớn, vật đi càng nhanh trong cùng một khoảng thời gian.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1. Một ô tô đi được quãng đường $180,km$ trong $3$ giờ. Tính vận tốc của ô tô đó.

Bài giải

Vận tốc của ô tô là:

$$180 : 3 = 60,(km/giờ)$$

Đáp số: $60,km/giờ$.

Ví dụ 2. Một người đi bộ đi được $5,km$ trong $1$ giờ $15$ phút. Tính vận tốc của người đó.

Bài giải

Đổi $1$ giờ $15$ phút $= 1,25$ giờ.

Vận tốc của người đi bộ là:

$$5 : 1,25 = 4,(km/giờ)$$

Đáp số: $4,km/giờ$.

Ví dụ 3. Một con ong bay được $90,m$ trong $10$ giây. Tính vận tốc của con ong theo $m/giây$.

Bài giải

$$90 : 10 = 9,(m/giây)$$

Đáp số: $9,m/giây$.

3. Ghi nhớ

• Vận tốc: $v = s : t$.
• Đơn vị vận tốc gồm đơn vị quãng đường trên đơn vị thời gian.
• Đổi thời gian về dạng số thập phân hoặc phân số trước khi chia.