Bài 62: Luyện tập chung

1. Kiến thức trọng tâm

Bài luyện tập chung giúp ôn lại toàn bộ kiến thức về chuyển động đều: vận tốc, quãng đường và thời gian. Ba công thức gốc là $v = s : t$, $s = v \times t$ và $t = s : v$.

Khi gặp bài toán có nhiều đối tượng chuyển động, ta cần xác định rõ từng đối tượng đi với vận tốc nào, trong bao lâu và đi được bao xa.

Với bài toán hai xe đi ngược chiều hoặc cùng chiều, ta tính tổng vận tốc hoặc hiệu vận tốc. Hai xe đi ngược chiều gặp nhau sau thời gian $t = s : (v_1 + v_2)$. Hai xe đi cùng chiều, xe nhanh đuổi kịp xe chậm sau thời gian $t = s : (v_1 - v_2)$, trong đó $s$ là khoảng cách ban đầu giữa hai xe.

Khi đổi đơn vị, cần nhớ $1$ giờ $= 60$ phút, $1$ km $= 1000$ m.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Quãng đường AB dài $120$ km. Một ô tô đi từ A đến B với vận tốc $40$ km/giờ. Hỏi ô tô đi hết quãng đường AB trong bao lâu?

Giải: Thời gian ô tô đi là $t = s : v = 120 : 40 = 3$ (giờ). Đáp số: $3$ giờ.

Ví dụ 2: Lúc $7$ giờ, một xe máy đi từ A với vận tốc $30$ km/giờ. Lúc $8$ giờ, một ô tô đi từ A đuổi theo xe máy với vận tốc $50$ km/giờ. Hỏi ô tô đuổi kịp xe máy lúc mấy giờ?

Giải: Khi ô tô xuất phát, xe máy đã đi được $30 \times 1 = 30$ (km). Hiệu vận tốc là $50 - 30 = 20$ (km/giờ). Thời gian ô tô đuổi kịp xe máy là $30 : 20 = 1,5$ (giờ), tức $1$ giờ $30$ phút. Ô tô đuổi kịp lúc $9$ giờ $30$ phút. Đáp số: $9$ giờ $30$ phút.

3. Ghi nhớ

• Nắm vững ba công thức $v = s : t$, $s = v \times t$, $t = s : v$.
• Hai xe ngược chiều: dùng tổng vận tốc; hai xe cùng chiều: dùng hiệu vận tốc.
• Đổi đơn vị trước khi tính, kiểm tra lại đáp án bằng ước lượng.