Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Địa hình lục địa gồm núi, đồi, cao nguyên, đồng bằng, thung lũng, sa mạc.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Địa hình đáy đại dương gồm thềm lục địa, sườn lục địa, vực thẳm, sống núi giữa đại dương. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Địa hình bề mặt Trái Đất rất đa dạng, gồm hai dạng lớn là địa hình trên lục địa và địa hình dưới đáy đại dương. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Dưới đáy đại dương có thềm lục địa, sườn lục địa, vực thẳm đại dương và sống núi giữa đại dương. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Quan sát một lược đồ địa hình, em thấy một vùng đất có độ cao tuyệt đối khoảng m, bề mặt tương đối bằng phẳng, xung quanh là sườn dốc. Hỏi đó là dạng địa hình gì? Vì sao?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Đó là cao nguyên. Vì cao nguyên có độ cao tuyệt đối trên m nhưng bề mặt tương đối bằng phẳng, khác với núi có sườn dốc và đỉnh nhọn, khác với đồng bằng có độ cao thấp dưới m.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Vì sao các mỏ than ở Quảng Ninh và dầu khí ở thềm lục địa phía Nam có ý nghĩa quan trọng với kinh tế Việt Nam?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nếu Trái Đất không có lớp vỏ khí, điều gì sẽ xảy ra với sự sống? Giải thích.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Vì sao vào ban ngày, ở vùng ven biển thường có gió thổi từ biển vào đất liền, còn ban đêm thì ngược lại?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Địa hình lục địa gồm núi, đồi, cao nguyên, đồng bằng, thung lũng, sa mạc."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Địa hình đáy đại dương gồm thềm lục địa, sườn lục địa, vực thẳm, sống núi giữa đại dương."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Địa hình bề mặt Trái Đất rất đa dạng, gồm hai dạng lớn là địa hình trên lục địa và địa hình dưới đáy đại dương."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Dưới đáy đại dương có thềm lục địa, sườn lục địa, vực thẳm đại dương và sống núi giữa đại dương."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Địa hình bề mặt Trái Đất rất đa dạng, gồm hai dạng lớn là địa hình trên lục địa và địa hình dưới đáy đại dương. Trên lục địa, địa hình chính gồm núi, đồi, cao nguyên, đồng bằng, thung lũng và sa mạc.
- Tổng kết ghi nhớ: Địa hình lục địa gồm núi, đồi, cao nguyên, đồng bằng, thung lũng, sa mạc.; Địa hình đáy đại dương gồm thềm lục địa, sườn lục địa, vực thẳm, sống núi giữa đại dương.; Núi cao trên m, sườn dốc; đồi thấp, sườn thoải; cao nguyên cao nhưng bằng phẳng; đồng bằng thấp và bằng phẳng.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Quan sát một lược đồ địa hình, em thấy một vùng đất có độ cao tuyệt đối khoảng m, bề mặt tương đối bằng phẳng, xung quanh là sườn dốc. Hỏi đó là dạng địa hình gì? Vì sao?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 13: Địa hình bề mặt Trái Đất (Địa hình lục địa gồm núi, đồi, cao nguyên, đồng bằng, thung lũng, sa mạc.; Địa hình đáy đại dương gồm thềm lục địa, sườn lục địa, vực thẳm, sống núi giữa đại dương.; Núi cao trên m, sườn dốc; đồi thấp, sườn thoải; cao nguyên cao nhưng bằng phẳng; đồng bằng thấp và bằng phẳng.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Đó là cao nguyên. Vì cao nguyên có độ cao tuyệt đối trên m nhưng bề mặt tương đối bằng phẳng, khác với núi có sườn dốc và đỉnh nhọn, khác với đồng bằng có độ cao thấp dưới m.
- Bài 4: Than và dầu khí là nguồn năng lượng quan trọng, phục vụ sản xuất điện, giao thông, công nghiệp và xuất khẩu, đóng góp lớn cho ngân sách.
- Bài 5: Sự sống khó tồn tại: không có ôxi để thở, không có lớp chắn tia tử ngoại, nhiệt độ ngày – đêm chênh lệch rất lớn, không có mưa.
- Bài 6: Do đất liền và biển nóng lên, nguội đi khác nhau, tạo chênh lệch khí áp ngày – đêm, sinh ra gió biển (ban ngày) và gió đất (ban đêm).