Bài 21: Thực hành: Phân tích biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa

1. Kiến thức trọng tâm

Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa là công cụ quan trọng để nhận xét khí hậu của một địa điểm. Biểu đồ thường gồm hai phần: đường biểu diễn nhiệt độ và các cột biểu diễn lượng mưa theo từng tháng trong năm. Trục ngang thể hiện $12$ tháng, trục đứng bên trái thể hiện nhiệt độ ($^\circ C$), trục đứng bên phải thể hiện lượng mưa (mm).

Để phân tích biểu đồ, em thực hiện các bước: đọc tên biểu đồ và tên địa điểm; xác định tháng có nhiệt độ cao nhất và thấp nhất; tính biên độ nhiệt năm bằng nhiệt độ tháng cao nhất trừ nhiệt độ tháng thấp nhất; xác định tháng mưa nhiều nhất, tháng mưa ít nhất; nhận xét mùa mưa và mùa khô; kết luận về đặc điểm khí hậu của địa điểm.

Ví dụ, nơi có nhiệt độ cao quanh năm và mưa nhiều quanh năm là khí hậu xích đạo. Nơi có mùa đông lạnh, mùa hè nóng, mưa tập trung vào mùa hè là khí hậu ôn đới lục địa hoặc nhiệt đới gió mùa.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Một biểu đồ cho thấy nhiệt độ tháng cao nhất là $29^\circ C$ (tháng 6), tháng thấp nhất là $18^\circ C$ (tháng 1), lượng mưa lớn nhất vào tháng 8, nhỏ nhất vào tháng 1. Em hãy tính biên độ nhiệt năm và nhận xét.

Lời giải: Biên độ nhiệt năm là $29 - 18 = 11^\circ C$. Mưa tập trung vào mùa hè, mùa đông ít mưa. Như vậy, địa điểm có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng quanh năm, mưa theo mùa.

3. Ghi nhớ

• Biểu đồ gồm đường nhiệt độ và cột lượng mưa theo $12$ tháng.
• Biên độ nhiệt năm = nhiệt độ tháng cao nhất − nhiệt độ tháng thấp nhất.
• Xác định tháng nóng nhất, lạnh nhất, mưa nhiều nhất, mưa ít nhất.
• Từ biểu đồ, nhận xét mùa mưa, mùa khô và đặc điểm khí hậu.