1. Kiến thức trọng tâm
Do Trái Đất hình cầu và góc chiếu sáng của Mặt Trời khác nhau theo vĩ độ nên trên Trái Đất có năm đới khí hậu: một đới nóng, hai đới ôn hòa và hai đới lạnh. Đới nóng nằm giữa hai chí tuyến, quanh năm nóng, nhiệt độ trung bình trên . Hai đới ôn hòa nằm từ chí tuyến đến vòng cực, có bốn mùa rõ rệt. Hai đới lạnh nằm từ vòng cực đến cực, quanh năm lạnh giá, băng tuyết bao phủ.
Trong mỗi đới khí hậu lại có các kiểu khí hậu khác nhau do ảnh hưởng của vị trí gần hay xa biển, dòng biển, địa hình. Ví dụ, trong đới nóng có kiểu khí hậu xích đạo mưa quanh năm, kiểu khí hậu nhiệt đới gió mùa mưa theo mùa, kiểu khí hậu hoang mạc khô hạn.
Ở Việt Nam, miền Bắc thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, miền Nam nóng quanh năm. Hiểu biết về các đới khí hậu giúp con người bố trí sản xuất, xây dựng nhà cửa và bảo vệ sức khỏe phù hợp.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Em hãy cho biết Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh thuộc đới khí hậu nào? Vì sao khí hậu hai nơi khác nhau?
Lời giải: Cả hai nơi đều thuộc đới nóng, nhưng Hà Nội nằm gần chí tuyến Bắc hơn nên chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, có mùa đông lạnh. Thành phố Hồ Chí Minh nằm gần xích đạo hơn nên nóng quanh năm, không có mùa đông lạnh. Sự khác nhau do vị trí vĩ độ và gió mùa.
3. Ghi nhớ
- Năm đới khí hậu: một đới nóng, hai đới ôn hòa, hai đới lạnh.
- Đới nóng quanh năm nóng; đới ôn hòa bốn mùa rõ rệt; đới lạnh quanh năm lạnh giá.
- Trong mỗi đới có nhiều kiểu khí hậu do biển, dòng biển, địa hình chi phối.
- Việt Nam thuộc đới nóng, khí hậu nhiệt đới gió mùa.