Phạm vi: Bài 10 – Bài 13 (Cấu tạo bên trong của Trái Đất; lục địa và đại dương; nội lực, ngoại lực và địa hình)
Phần 1: Cơ bản
Bài 1. Trái Đất gồm mấy lớp chính? Kể tên các lớp đó.
Bài 2. Lớp vỏ Trái Đất có đặc điểm gì? Phân biệt vỏ lục địa và vỏ đại dương.
Bài 3. Lớp Manti nằm ở đâu? Nêu đặc điểm của lớp Manti.
Bài 4. Nhân Trái Đất gồm những bộ phận nào? Nhiệt độ ở nhân trong khoảng bao nhiêu?
Bài 5. Trên Trái Đất có mấy lục địa? Kể tên các lục địa.
Bài 6. Trên Trái Đất có mấy đại dương? Kể tên các đại dương.
Bài 7. Đại dương nào lớn nhất? Đại dương nào nhỏ nhất?
Bài 8. Nội lực là gì? Cho 2 ví dụ về tác động của nội lực.
Bài 9. Ngoại lực là gì? Cho 2 ví dụ về tác động của ngoại lực.
Bài 10. Kể tên các dạng địa hình chính trên bề mặt Trái Đất.
Bài 11. Núi và đồi khác nhau ở điểm nào?
Bài 12. Cao nguyên là gì? Đồng bằng là gì?
Bài 13. Địa hình bề mặt Trái Đất được hình thành do những lực nào tác động?
Bài 14. Vì sao nói địa hình bề mặt Trái Đất luôn thay đổi?
Bài 15. Động đất và núi lửa do lực nào gây ra? Giải thích ngắn gọn.
Bài 16. Nêu một dạng địa hình do ngoại lực tạo thành mà em biết và giải thích cách hình thành.
Phần 2: Nâng cao
Bài 17. So sánh vỏ lục địa và vỏ đại dương về độ dày và thành phần đá chính.
Bài 18. Vì sao con người chưa thể quan sát trực tiếp nhân Trái Đất? Các nhà khoa học tìm hiểu nhân Trái Đất bằng cách nào?
Bài 19. Giải thích vì sao khu vực vành đai lửa Thái Bình Dương thường xảy ra động đất và núi lửa.
Bài 20. Nội lực và ngoại lực tác động ngược chiều nhau như thế nào? Cho ví dụ.
Bài 21. Một ngọn núi cao bị gió và nước chảy bào mòn trong thời gian dài sẽ thay đổi ra sao? Giải thích.
Bài 22. Vì sao các lục địa không đứng yên mà luôn di chuyển rất chậm?
Bài 23. Hãy sắp xếp các lớp của Trái Đất theo thứ tự từ ngoài vào trong và nêu một đặc điểm nổi bật của mỗi lớp.
Bài 24. Em hãy tìm hiểu và kể tên một ngọn núi lửa đang hoạt động trên thế giới cùng với quốc gia nơi nó tọa lạc.
Đáp án
Phần 1:
- 3 lớp: vỏ Trái Đất, manti, nhân Trái Đất.
- Vỏ Trái Đất mỏng nhất, rắn chắc. Vỏ lục địa dày 30 – 70 km, chủ yếu là đá granit. Vỏ đại dương mỏng 5 – 10 km, chủ yếu là đá badan.
- Manti nằm giữa vỏ và nhân, dày khoảng 2 900 km, vật chất quánh dẻo.
- Nhân gồm nhân ngoài (lỏng) và nhân trong (rắn); nhiệt độ nhân trong khoảng 5 000°C.
- 6 lục địa: Á – Âu, châu Phi, Bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Úc, Nam Cực.
- 4 đại dương: Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, Bắc Băng Dương.
- Lớn nhất: Thái Bình Dương. Nhỏ nhất: Bắc Băng Dương.
- Nội lực là lực sinh ra bên trong Trái Đất. Ví dụ: vận động kiến tạo tạo núi, động đất, núi lửa.
- Ngoại lực là lực sinh ra bên ngoài, trên bề mặt Trái Đất. Ví dụ: gió bào mòn, nước chảy xói mòn.
- Núi, đồi, cao nguyên, đồng bằng.
- Núi cao hơn, sườn dốc hơn; đồi thấp hơn, sườn thoải hơn (thường dưới 200 m so với vùng xung quanh).
- Cao nguyên là vùng đất cao, bề mặt tương đối bằng phẳng, sườn dốc. Đồng bằng là vùng đất thấp, bề mặt tương đối bằng phẳng.
- Do nội lực và ngoại lực tác động đồng thời.
- Vì nội lực và ngoại lực luôn tác động, làm địa hình nâng lên, hạ xuống, bào mòn và bồi tụ liên tục.
- Do nội lực gây ra, vì động đất và núi lửa xuất phát từ vận động bên trong Trái Đất.
- Ví dụ: đồng bằng châu thổ do sông bồi tụ phù sa ở cửa sông; cồn cát do gió vận chuyển và tích tụ cát.
Phần 2:
- Vỏ lục địa dày 30 – 70 km, chủ yếu đá granit; vỏ đại dương mỏng 5 – 10 km, chủ yếu đá badan.
- Vì nhân nằm sâu hàng nghìn km, nhiệt độ và áp suất cực lớn, con người chưa khoan tới được. Các nhà khoa học nghiên cứu qua sóng địa chấn, thiên thạch, thí nghiệm trong phòng.
- Vì đây là nơi tiếp giáp của nhiều mảng kiến tạo, các mảng xô húc, tách giãn nhau gây động đất và núi lửa.
- Nội lực nâng địa hình lên, tạo núi; ngoại lực bào mòn, san bằng địa hình. Ví dụ: núi được nâng lên do nội lực, đồng thời bị gió, mưa bào mòn.
- Núi sẽ thấp dần, sườn thoải dần, vật liệu bị bào mòn được vận chuyển xuống chân núi và bồi tụ ở vùng thấp.
- Vì các mảng kiến tạo luôn di chuyển rất chậm trên lớp manti quánh dẻo, kéo theo các lục địa.
- Vỏ Trái Đất (mỏng nhất, rắn chắc) → Manti (dày nhất, quánh dẻo) → Nhân ngoài (lỏng) → Nhân trong (rắn, nóng nhất).
- Ví dụ: núi lửa Etna ở I-ta-li-a; núi lửa Merapi ở In-đô-nê-xi-a; núi lửa Mauna Loa ở Ha-oai (Hoa Kỳ).