Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Cơ thể đơn bào gồm một tế bào; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào, ví dụ vi khuẩn, trùng roi. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao con người được gọi là cơ thể đa bào còn vi khuẩn được gọi là cơ thể đơn bào?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hướng dẫn: Cơ thể con người được cấu tạo từ hàng nghìn tỉ tế bào với nhiều loại khác nhau (tế bào máu, tế bào thần kinh, tế bào cơ), phối hợp với nhau để duy trì sự sống, nên gọi là cơ thể đa bào. Vi khuẩn chỉ gồm một tế bào duy nhất, tế bào đó tự thực hiện mọi hoạt động sống, nên gọi là cơ thể đơn bào.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Kể tên 3 thành phần chính của tế bào và nêu chức năng của mỗi thành phần.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Màng tế bào có chức năng gì?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nhân tế bào có chức năng gì?
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Cơ thể đơn bào gồm một tế bào; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào, ví dụ vi khuẩn, trùng roi."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống. Mọi sinh vật, từ vi khuẩn nhỏ bé đến con người, đều được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào.
- Tổng kết ghi nhớ: Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống.; Cơ thể đơn bào gồm một tế bào; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào.; Mọi tế bào đều được sinh ra từ tế bào có trước; tế bào thực hiện các hoạt động sống của cơ thể.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao con người được gọi là cơ thể đa bào còn vi khuẩn được gọi là cơ thể đơn bào?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 18: Tế bào – Đơn vị cơ bản của sự sống (Tế bào là đơn vị nhỏ nhất cấu tạo nên mọi cơ thể sống.; Cơ thể đơn bào gồm một tế bào; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào.; Mọi tế bào đều được sinh ra từ tế bào có trước; tế bào thực hiện các hoạt động sống của cơ thể.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: Cơ thể con người được cấu tạo từ hàng nghìn tỉ tế bào với nhiều loại khác nhau (tế bào máu, tế bào thần kinh, tế bào cơ), phối hợp với nhau để duy trì sự sống, nên gọi là cơ thể đa bào. Vi khuẩn chỉ gồm một tế bào duy nhất, tế bào đó tự thực hiện mọi hoạt động sống, nên gọi là cơ thể đơn bào.
- Bài 4: Màng tế bào: bao bọc, bảo vệ tế bào, kiểm soát sự trao đổi chất. Chất tế bào: nơi diễn ra các hoạt động sống của tế bào. Nhân: chứa vật chất di truyền, điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào.
- Bài 5: Bao bọc, bảo vệ tế bào; kiểm soát sự trao đổi chất giữa tế bào và môi trường.
- Bài 6: Chứa vật chất di truyền, điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào.