Bài tập — Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ.

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Tế bào mới được sinh ra có kích thước nhỏ, sau đó lớn lên nhờ quá trình trao đổi chất: tế bào lấy các chất dinh dưỡng từ môi trường, tổng hợp các chất cần thiết để tăng kích thước. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.

Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Nhờ sự lớn lên và phân chia của tế bào, cơ thể sinh vật lớn lên và thay thế các tế bào già, chết, bị tổn thương. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.

Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:

Ví dụ: Một tế bào vi khuẩn phân chia mỗi $20$ phút một lần. Sau $1$ giờ, từ một vi khuẩn ban đầu sẽ tạo ra bao nhiêu vi khuẩn?

Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:

Hướng dẫn: $1$ giờ có $60$ phút, vi khuẩn phân chia được $60 : 20 = 3$ lần. Sau $1$ lần: $2$ vi khuẩn; sau $2$ lần: $4$ vi khuẩn; sau $3$ lần: $8$ vi khuẩn. Như vậy, từ một vi khuẩn ban đầu, sau $1$ giờ tạo ra $8$ vi khuẩn.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tế bào lớn lên và sinh sản như thế nào?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khi một tế bào phân chia, tạo ra bao nhiêu tế bào con? Các tế bào con giống hay khác tế bào mẹ?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cơ thể đơn bào là gì? Cho 2 ví dụ.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ "
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tế bào mới được sinh ra có kích thước nhỏ, sau đó lớn lên nhờ quá trình trao đổi chất: tế bào lấy các chất dinh dưỡng từ môi trường, tổng hợp các chất cần thiết để tăng kích thước."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nhờ sự lớn lên và phân chia của tế bào, cơ thể sinh vật lớn lên và thay thế các tế bào già, chết, bị tổn thương."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tế bào mới được sinh ra có kích thước nhỏ, sau đó lớn lên nhờ quá trình trao đổi chất: tế bào lấy các chất dinh dưỡng từ môi trường, tổng hợp các chất cần thiết để tăng kích thước. Khi tế bào đạt đến kích thước nhất định, nó sẽ phân chia để tạo ra các tế bào mới.
- Tổng kết ghi nhớ: Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ.; Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ ; Sự phân chia tế bào giúp cơ thể lớn lên, làm lành vết thương và thay thế tế bào chết.
Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một tế bào vi khuẩn phân chia mỗi $20$ phút một lần. Sau $1$ giờ, từ một vi khuẩn ban đầu sẽ tạo ra bao nhiêu vi khuẩn?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào (Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ.; Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ ; Sự phân chia tế bào giúp cơ thể lớn lên, làm lành vết thương và thay thế tế bào chết.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: $1$ giờ có $60$ phút, vi khuẩn phân chia được $60 : 20 = 3$ lần. Sau $1$ lần: $2$ vi khuẩn; sau $2$ lần: $4$ vi khuẩn; sau $3$ lần: $8$ vi khuẩn. Như vậy, từ một vi khuẩn ban đầu, sau $1$ giờ tạo ra $8$ vi khuẩn.
Bài 4: Tế bào lớn lên đến một kích thước nhất định rồi phân chia thành hai tế bào con.
Bài 5: Tạo ra hai tế bào con, giống tế bào mẹ.
Bài 6: Cơ thể đơn bào là cơ thể chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống. Ví dụ: trùng roi, amip, vi khuẩn.

Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)

Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Số tế bào tăng theo cấp số nhân:

1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots

B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.

Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học

Ví dụ: Một tế bào vi khuẩn phân chia mỗi $20$ phút một lần. Sau $1$ giờ, từ một vi khuẩn ban đầu sẽ tạo ra bao nhiêu vi khuẩn?

Hướng dẫn: $1$ giờ có $60$ phút, vi khuẩn phân chia được $60 : 20 = 3$ lần. Sau $1$ lần: $2$ vi khuẩn; sau $2$ lần: $4$ vi khuẩn; sau $3$ lần: $8$ vi khuẩn. Như vậy, từ một vi khuẩn ban đầu, sau $1$ giờ tạo ra $8$ vi khuẩn.

Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Tế bào lớn lên và sinh sản như thế nào?

Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khi một tế bào phân chia, tạo ra bao nhiêu tế bào con? Các tế bào con giống hay khác tế bào mẹ?

Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Cơ thể đơn bào là gì? Cho 2 ví dụ.

Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết

1. Đáp án phần Trắc nghiệm

Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.

Giải thích chi tiết:

Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ."
Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ "
Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Tế bào mới được sinh ra có kích thước nhỏ, sau đó lớn lên nhờ quá trình trao đổi chất: tế bào lấy các chất dinh dưỡng từ môi trường, tổng hợp các chất cần thiết để tăng kích thước."
Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nhờ sự lớn lên và phân chia của tế bào, cơ thể sinh vật lớn lên và thay thế các tế bào già, chết, bị tổn thương."

2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành

Bài 1:

Nội dung cốt lõi cần trình bày: Tế bào mới được sinh ra có kích thước nhỏ, sau đó lớn lên nhờ quá trình trao đổi chất: tế bào lấy các chất dinh dưỡng từ môi trường, tổng hợp các chất cần thiết để tăng kích thước. Khi tế bào đạt đến kích thước nhất định, nó sẽ phân chia để tạo ra các tế bào mới.
Tổng kết ghi nhớ: Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ.; Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ ; Sự phân chia tế bào giúp cơ thể lớn lên, làm lành vết thương và thay thế tế bào chết.

Bài 2:

Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một tế bào vi khuẩn phân chia mỗi $20$ phút một lần. Sau $1$ giờ, từ một vi khuẩn ban đầu sẽ tạo ra bao nhiêu vi khuẩn?
Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.

Bài 3:

Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 20: Sự lớn lên và sinh sản của tế bào (Tế bào lớn lên nhờ trao đổi chất, rồi phân chia thành hai tế bào con giống hệt tế bào mẹ.; Số tế bào tăng theo cấp số nhân: $1 \rightarrow 2 \rightarrow 4 \rightarrow 8 \rightarrow \dots$ ; Sự phân chia tế bào giúp cơ thể lớn lên, làm lành vết thương và thay thế tế bào chết.).
Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: $1$ giờ có $60$ phút, vi khuẩn phân chia được $60 : 20 = 3$ lần. Sau $1$ lần: $2$ vi khuẩn; sau $2$ lần: $4$ vi khuẩn; sau $3$ lần: $8$ vi khuẩn. Như vậy, từ một vi khuẩn ban đầu, sau $1$ giờ tạo ra $8$ vi khuẩn.

Bài 4: Tế bào lớn lên đến một kích thước nhất định rồi phân chia thành hai tế bào con.

Bài 5: Tạo ra hai tế bào con, giống tế bào mẹ.

Bài 6: Cơ thể đơn bào là cơ thể chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống. Ví dụ: trùng roi, amip, vi khuẩn.