Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác. D. Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào chuyên hóa.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Quan sát cơ thể đơn bào bằng kính hiển vi qua giọt nước ao; quan sát cơ thể đa bào bằng kính lúp và kính hiển vi. B. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Mục tiêu của bài thực hành này là quan sát và mô tả được cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào, phân biệt hai loại cơ thể này dựa trên số lượng tế bào cấu tạo nên chúng. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chuẩn bị: kính hiển vi quang học, kính lúp, lam kính, lamen, ống nhỏ giọt, nước ao, hồ, mẫu lá cây, mẫu rêu, mẫu con giun nhỏ. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Dưới kính hiển vi, bạn Hoa quan sát giọt nước ao thấy một sinh vật nhỏ hình chiếc giày đang bơi, chỉ gồm một tế bào có nhân rõ ràng.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hướng dẫn: Đó là trùng giày, một cơ thể đơn bào. Mặc dù chỉ gồm một tế bào, trùng giày vẫn tự bơi, lấy thức ăn và sinh sản.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một tế bào mẹ phân chia 3 lần liên tiếp. Hỏi tạo ra bao nhiêu tế bào con? (Giả sử mọi tế bào con đều tiếp tục phân chia.)
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao khi cơ thể lớn lên, số lượng tế bào trong cơ thể tăng lên? Quá trình nào của tế bào giúp cơ thể lớn lên?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). So sánh cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào về số lượng tế bào và cách thực hiện các hoạt động sống.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-D, 2-A, 3-B, 4-C.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (D): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào chuyên hóa."
- Câu 2 (A): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Quan sát cơ thể đơn bào bằng kính hiển vi qua giọt nước ao; quan sát cơ thể đa bào bằng kính lúp và kính hiển vi."
- Câu 3 (B): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Mục tiêu của bài thực hành này là quan sát và mô tả được cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào, phân biệt hai loại cơ thể này dựa trên số lượng tế bào cấu tạo nên chúng."
- Câu 4 (C): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Chuẩn bị: kính hiển vi quang học, kính lúp, lam kính, lamen, ống nhỏ giọt, nước ao, hồ, mẫu lá cây, mẫu rêu, mẫu con giun nhỏ."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Mục tiêu của bài thực hành này là quan sát và mô tả được cơ thể đơn bào và cơ thể đa bào, phân biệt hai loại cơ thể này dựa trên số lượng tế bào cấu tạo nên chúng. Mẫu vật thường dùng là nước ao, hồ có chứa trùng roi, trùng giày (cơ thể đơn bào) và các mẫu thực vật, động vật nhỏ (cơ thể đa bào).
- Tổng kết ghi nhớ: Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào chuyên hóa.; Quan sát cơ thể đơn bào bằng kính hiển vi qua giọt nước ao; quan sát cơ thể đa bào bằng kính lúp và kính hiển vi.; Ghi chép, vẽ lại mẫu vật và so sánh để rút ra kết luận; thu dọn, vệ sinh sau thực hành.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Dưới kính hiển vi, bạn Hoa quan sát giọt nước ao thấy một sinh vật nhỏ hình chiếc giày đang bơi, chỉ gồm một tế bào có nhân rõ ràng.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 24: Thực hành: Quan sát và mô tả cơ thể đơn bào, cơ thể đa bào (Cơ thể đơn bào chỉ gồm một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống; cơ thể đa bào gồm nhiều tế bào chuyên hóa.; Quan sát cơ thể đơn bào bằng kính hiển vi qua giọt nước ao; quan sát cơ thể đa bào bằng kính lúp và kính hiển vi.; Ghi chép, vẽ lại mẫu vật và so sánh để rút ra kết luận; thu dọn, vệ sinh sau thực hành.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: Đó là trùng giày, một cơ thể đơn bào. Mặc dù chỉ gồm một tế bào, trùng giày vẫn tự bơi, lấy thức ăn và sinh sản.
- Bài 4: Sau 1 lần phân chia: 2 tế bào; sau 2 lần: 4 tế bào; sau 3 lần: 8 tế bào con.
- Bài 5: Vì tế bào phân chia làm tăng số lượng tế bào, đồng thời tế bào lớn lên làm tăng kích thước. Quá trình phân chia và lớn lên của tế bào giúp cơ thể sinh trưởng.
- Bài 6: Đơn bào: 1 tế bào, một tế bào thực hiện mọi hoạt động sống. Đa bào: nhiều tế bào, các tế bào chuyên hóa thành mô, cơ quan, hệ cơ quan phối hợp thực hiện các chức năng sống.