Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật? A. Phân loại sinh vật là sắp xếp các sinh vật có đặc điểm giống nhau vào cùng một nhóm. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Các cấp độ phân loại: giới → ngành → lớp → bộ → họ → chi → loài. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Trên Trái Đất có hàng triệu loài sinh vật khác nhau. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Hệ thống phân loại sinh vật gồm các cấp độ từ lớn đến nhỏ: giới → ngành → lớp → bộ → họ → chi → loài.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Con mèo nhà và con hổ đều thuộc giới Động vật, nhưng chúng có thuộc cùng một loài không?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Hướng dẫn: Không. Mèo nhà và hổ là hai loài khác nhau, vì chúng có nhiều đặc điểm khác nhau về kích thước, tập tính và không giao phối với nhau để sinh ra con cái có khả năng sinh sản bình thường.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Một học sinh cho rằng: "Tế bào động vật không có lục lạp nên động vật không tự tổng hợp được chất hữu cơ." Em có đồng ý không? Vì sao?
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Khi quan sát tế bào máu dưới kính hiển vi, một học sinh thấy hình ảnh mờ. Em hãy nêu 3 nguyên nhân có thể gây ra và cách khắc phục.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu mối quan hệ giữa tế bào, mô, cơ quan, hệ cơ quan và cơ thể trong cơ thể đa bào.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Phân loại sinh vật là sắp xếp các sinh vật có đặc điểm giống nhau vào cùng một nhóm."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Các cấp độ phân loại: giới → ngành → lớp → bộ → họ → chi → loài."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trên Trái Đất có hàng triệu loài sinh vật khác nhau."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Hệ thống phân loại sinh vật gồm các cấp độ từ lớn đến nhỏ: giới → ngành → lớp → bộ → họ → chi → loài."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trên Trái Đất có hàng triệu loài sinh vật khác nhau. Để nghiên cứu và quản lí thế giới sinh vật đa dạng đó, các nhà khoa học đã xây dựng hệ thống phân loại sinh vật, tức là sắp xếp các sinh vật có đặc điểm giống nhau vào cùng một nhóm.
- Tổng kết ghi nhớ: Phân loại sinh vật là sắp xếp các sinh vật có đặc điểm giống nhau vào cùng một nhóm.; Các cấp độ phân loại: giới → ngành → lớp → bộ → họ → chi → loài.; Năm giới sinh vật: Khởi sinh, Nguyên sinh, Nấm, Thực vật, Động vật; loài là cấp độ phân loại cơ bản nhất.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Con mèo nhà và con hổ đều thuộc giới Động vật, nhưng chúng có thuộc cùng một loài không?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 25: Hệ thống phân loại sinh vật (Phân loại sinh vật là sắp xếp các sinh vật có đặc điểm giống nhau vào cùng một nhóm.; Các cấp độ phân loại: giới → ngành → lớp → bộ → họ → chi → loài.; Năm giới sinh vật: Khởi sinh, Nguyên sinh, Nấm, Thực vật, Động vật; loài là cấp độ phân loại cơ bản nhất.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Hướng dẫn: Không. Mèo nhà và hổ là hai loài khác nhau, vì chúng có nhiều đặc điểm khác nhau về kích thước, tập tính và không giao phối với nhau để sinh ra con cái có khả năng sinh sản bình thường.
- Bài 4: Đồng ý. Động vật không có lục lạp nên không quang hợp, không tự tổng hợp chất hữu cơ mà phải lấy chất hữu cơ từ thức ăn.
- Bài 5: Nguyên nhân: chưa lấy nét đúng (điều chỉnh lại ốc tinh); ánh sáng quá yếu hoặc quá mạnh (điều chỉnh gương/đèn); tiêu bản quá dày hoặc có bọt khí (làm lại tiêu bản mỏng, không bọt khí).
- Bài 6: Tế bào hợp thành mô, nhiều mô hợp thành cơ quan, nhiều cơ quan hợp thành hệ cơ quan, các hệ cơ quan hợp thành cơ thể.