Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 29: Virus? A. Virus không có cấu tạo tế bào, chỉ nhân lên được trong tế bào vật chủ. B. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 29: Virus, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Virus gây nhiều bệnh ở người, động vật và thực vật. C. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 29: Virus, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Virus là dạng sống rất nhỏ, không có cấu tạo tế bào. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 29: Virus, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. C. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục. D. Virus không thể tự sinh trưởng, tự tạo năng lượng hay tự sinh sản mà chỉ nhân lên được khi xâm nhập vào bên trong tế bào của vật chủ.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 29: Virus, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Vì sao bệnh cúm dễ lây lan trong lớp học vào mùa đông?
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 29: Virus để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải: Virus cúm lây qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Trong lớp học đông người, cửa đóng kín, các giọt bắn dễ tiếp xúc với mũi, miệng của bạn khác. Thời tiết lạnh cũng giúp virus tồn tại lâu hơn trong không khí. Vì vậy, cần mở cửa thông thoáng, đeo khẩu trang khi bị ốm và rửa tay thường xuyên.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Lực là gì? Đơn vị đo lực là gì? Nêu hai tác dụng của lực đối với vật.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Trọng lực có phương và chiều như thế nào? Lấy một ví dụ.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Lực ma sát xuất hiện khi nào? Nêu một ví dụ về lực ma sát có lợi và một ví dụ về lực ma sát có hại.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-A, 2-B, 3-C, 4-D.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (A): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Virus không có cấu tạo tế bào, chỉ nhân lên được trong tế bào vật chủ."
- Câu 2 (B): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Virus gây nhiều bệnh ở người, động vật và thực vật."
- Câu 3 (C): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Virus là dạng sống rất nhỏ, không có cấu tạo tế bào."
- Câu 4 (D): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Virus không thể tự sinh trưởng, tự tạo năng lượng hay tự sinh sản mà chỉ nhân lên được khi xâm nhập vào bên trong tế bào của vật chủ."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Virus là dạng sống rất nhỏ, không có cấu tạo tế bào. Một hạt virus gồm vật chất di truyền (ADN hoặc ARN) bao bọc trong một lớp vỏ protein, có khi thêm một lớp vỏ ngoài bằng lipid.
- Tổng kết ghi nhớ: Virus không có cấu tạo tế bào, chỉ nhân lên được trong tế bào vật chủ.; Virus gây nhiều bệnh ở người, động vật và thực vật.; Phòng bệnh do virus bằng vắc-xin, vệ sinh cá nhân và ăn uống hợp vệ sinh.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Vì sao bệnh cúm dễ lây lan trong lớp học vào mùa đông?
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 29: Virus (Virus không có cấu tạo tế bào, chỉ nhân lên được trong tế bào vật chủ.; Virus gây nhiều bệnh ở người, động vật và thực vật.; Phòng bệnh do virus bằng vắc-xin, vệ sinh cá nhân và ăn uống hợp vệ sinh.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Virus cúm lây qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Trong lớp học đông người, cửa đóng kín, các giọt bắn dễ tiếp xúc với mũi, miệng của bạn khác. Thời tiết lạnh cũng giúp virus tồn tại lâu hơn trong không khí. Vì vậy, cần mở cửa thông thoáng, đeo khẩu trang khi bị ốm và rửa tay thường xuyên.
- Bài 4: Lực là tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác. Đơn vị đo lực là newton (N). Tác dụng: làm vật biến dạng; làm thay đổi chuyển động của vật.
- Bài 5: Trọng lực có phương thẳng đứng, chiều hướng về phía Trái Đất (hướng xuống dưới). Ví dụ: quả chín rụng xuống đất.
- Bài 6: Lực ma sát xuất hiện khi hai vật tiếp xúc và chuyển động tương đối (hoặc có xu hướng chuyển động). Ví dụ có lợi: ma sát giúp đi lại không bị trượt. Ví dụ có hại: ma sát làm mòn đế giày, lốp xe.