Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 42: Biến dạng của lò xo? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Lò xo bị kéo dãn ra, bị nén ngắn lại khi có lực tác dụng. C. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 42: Biến dạng của lò xo, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Trong giới hạn đàn hồi, độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với lực tác dụng. D. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 42: Biến dạng của lò xo, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. B. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. C. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học. D. Khi tác dụng lực kéo hoặc lực nén lên lò xo, lò xo bị biến dạng: dài ra khi bị kéo, ngắn lại khi bị nén.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 42: Biến dạng của lò xo, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Nếu lực tác dụng không quá lớn, khi thôi tác dụng lực, lò xo trở lại hình dạng ban đầu. B. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 42: Biến dạng của lò xo, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Một lò xo có chiều dài tự nhiên là . Khi treo một quả nặng, lò xo dài ra thành . Tính độ dãn của lò xo.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 42: Biến dạng của lò xo để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải: Độ dãn của lò xo là hiệu số giữa chiều dài sau khi dãn và chiều dài tự nhiên: . Nếu treo quả nặng gấp đôi, trong giới hạn đàn hồi, lò xo sẽ dãn gấp đôi, tức là dãn và dài thành .
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu hai cách bảo quản thực phẩm để hạn chế nấm mốc và giải thích vì sao mỗi cách đó có hiệu quả.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Vì sao người ta có thể dùng nấm men để làm bánh mì nở xốp?
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Một mẫu nước ao có nhiều trùng roi xanh. Em hãy dự đoán: nếu để mẫu nước này ngoài nắng vài ngày, số lượng trùng roi xanh sẽ thay đổi như thế nào? Giải thích.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-B, 2-C, 3-D, 4-A.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (B): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Lò xo bị kéo dãn ra, bị nén ngắn lại khi có lực tác dụng."
- Câu 2 (C): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Trong giới hạn đàn hồi, độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với lực tác dụng."
- Câu 3 (D): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Khi tác dụng lực kéo hoặc lực nén lên lò xo, lò xo bị biến dạng: dài ra khi bị kéo, ngắn lại khi bị nén."
- Câu 4 (A): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nếu lực tác dụng không quá lớn, khi thôi tác dụng lực, lò xo trở lại hình dạng ban đầu."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Khi tác dụng lực kéo hoặc lực nén lên lò xo, lò xo bị biến dạng: dài ra khi bị kéo, ngắn lại khi bị nén. Độ biến dạng của lò xo là hiệu số giữa chiều dài sau khi biến dạng và chiều dài tự nhiên của lò xo.
- Tổng kết ghi nhớ: Lò xo bị kéo dãn ra, bị nén ngắn lại khi có lực tác dụng.; Trong giới hạn đàn hồi, độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với lực tác dụng.; Lực kế lò xo hoạt động dựa vào độ dãn của lò xo.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một lò xo có chiều dài tự nhiên là . Khi treo một quả nặng, lò xo dài ra thành . Tính độ dãn của lò xo.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 42: Biến dạng của lò xo (Lò xo bị kéo dãn ra, bị nén ngắn lại khi có lực tác dụng.; Trong giới hạn đàn hồi, độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với lực tác dụng.; Lực kế lò xo hoạt động dựa vào độ dãn của lò xo.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Độ dãn của lò xo là hiệu số giữa chiều dài sau khi dãn và chiều dài tự nhiên: . Nếu treo quả nặng gấp đôi, trong giới hạn đàn hồi, lò xo sẽ dãn gấp đôi, tức là dãn và dài thành .
- Bài 4: Bảo quản lạnh: nhiệt độ thấp làm chậm sự phát triển của nấm. Đậy kín, giữ khô ráo: hạn chế độ ẩm và bào tử nấm từ không khí bám vào thực phẩm. (Mỗi cách kèm giải thích được tính điểm.)
- Bài 5: Nấm men lên men đường tạo ra khí carbon dioxide, khí này làm bột bánh phồng lên, bánh nở xốp sau khi nướng.
- Bài 6: Số lượng trùng roi xanh tăng lên vì trùng roi xanh có diệp lục, ánh sáng giúp chúng quang hợp và sinh sản nhanh hơn.