Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Lực hấp dẫn là lực hút giữa mọi vật có khối lượng trong vũ trụ. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Nhưng lực hấp dẫn giữa Trái Đất và các vật xung quanh rất lớn, được gọi là trọng lực. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Ví dụ: Một bao gạo có khối lượng . Tính trọng lượng của bao gạo trên Trái Đất.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Giải: Trên Trái Đất, vật có khối lượng có trọng lượng khoảng . Vì vậy, bao gạo có khối lượng có trọng lượng khoảng . Trọng lực tác dụng lên bao gạo có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống dưới.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu một ví dụ chứng tỏ nấm có hại đối với cây trồng hoặc vật nuôi và đề xuất một biện pháp hạn chế tác hại đó.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). So sánh virus và vi khuẩn theo các tiêu chí: cấu tạo tế bào, khả năng tự sinh sản ngoài tế bào vật chủ, thuốc điều trị thường dùng.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). Nêu hai điểm khác nhau giữa virus và vi khuẩn.
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Lực hấp dẫn là lực hút giữa mọi vật có khối lượng trong vũ trụ."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Nhưng lực hấp dẫn giữa Trái Đất và các vật xung quanh rất lớn, được gọi là trọng lực."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Lực hấp dẫn là lực hút giữa mọi vật có khối lượng trong vũ trụ. Lực hấp dẫn giữa các vật nhỏ thường rất yếu, khó nhận thấy.
- Tổng kết ghi nhớ: Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng.; Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống.; Vật có khối lượng có trọng lượng khoảng trên Trái Đất.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Ví dụ: Một bao gạo có khối lượng . Tính trọng lượng của bao gạo trên Trái Đất.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 43: Trọng lực, lực hấp dẫn (Lực hấp dẫn là lực hút giữa các vật có khối lượng.; Trọng lực là lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống.; Vật có khối lượng có trọng lượng khoảng trên Trái Đất.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Giải: Trên Trái Đất, vật có khối lượng có trọng lượng khoảng . Vì vậy, bao gạo có khối lượng có trọng lượng khoảng . Trọng lực tác dụng lên bao gạo có phương thẳng đứng, chiều hướng xuống dưới.
- Bài 4: Ví dụ: nấm gây bệnh đạo ôn trên lúa, nấm gây bệnh mốc trên rau. Biện pháp: vệ sinh đồng ruộng, không để cây trồng quá ẩm ướt, dùng thuốc trừ nấm theo hướng dẫn.
- Bài 5: Cấu tạo tế bào: virus chưa có tế bào; vi khuẩn là sinh vật đơn bào. Khả năng tự sinh sản ngoài tế bào vật chủ: virus không tự sinh sản được, vi khuẩn tự phân đôi được. Thuốc điều trị: kháng sinh diệt vi khuẩn nhưng không diệt virus; bệnh do virus chủ yếu phòng bằng vaccine và điều trị triệu chứng.
- Bài 6: Virus chưa có cấu tạo tế bào, chỉ gồm vỏ protein và vật chất di truyền; vi khuẩn là sinh vật đơn bào có cấu tạo tế bào đầy đủ. Virus chỉ nhân lên trong tế bào vật chủ; vi khuẩn tự phân đôi được.