Bài 6: Đo khối lượng

1. Kiến thức trọng tâm

Khối lượng là lượng chất chứa trong một vật. Đơn vị đo khối lượng trong hệ SI là kilôgam, kí hiệu là kg. Các đơn vị thường dùng khác là gam (g), miligam (mg), tấn (t), tạ, yến. Mối quan hệ giữa các đơn vị: $1,tấn = 1000,kg$; $1,kg = 1000,g$; $1,g = 1000,mg$; $1,tạ = 100,kg$; $1,yến = 10,kg$.

Dụng cụ đo khối lượng là cân. Có nhiều loại cân: cân đồng hồ, cân điện tử, cân Roberval, cân y tế, cân tiểu li. Tùy vào vật cần cân mà chọn loại cân phù hợp: cân điện tử để cân hóa chất trong phòng thí nghiệm, cân đồng hồ để cân rau quả ở chợ, cân y tế để cân khối lượng cơ thể.

Để đo khối lượng chính xác, cần thực hiện các bước: ước lượng khối lượng vật cần cân để chọn cân có giới hạn đo và độ chia nhỏ nhất phù hợp; hiệu chỉnh cân về vạch số 0 trước khi cân; đặt vật lên đĩa cân nhẹ nhàng, ngay ngắn; đọc kết quả khi kim hoặc số hiển thị ổn định; ghi kết quả kèm đơn vị. Giới hạn đo của cân là khối lượng lớn nhất mà cân đo được; độ chia nhỏ nhất là khối lượng nhỏ nhất mà cân phân biệt được.

Khi cân, không đặt vật quá nặng vượt quá giới hạn đo của cân, không để vật ướt, nóng lên đĩa cân, và luôn đặt cân trên mặt phẳng vững chắc.

2. Ví dụ minh họa

Ví dụ: Bạn Nam cân một túi gạo bằng cân đồng hồ có giới hạn đo $5,kg$ và độ chia nhỏ nhất $0,1,kg$. Kim cân chỉ vạch $2,4,kg$.

Hướng dẫn: Kết quả cân là $2,4,kg$, tương đương $2400,g$. Nếu túi gạo nặng hơn $5,kg$, cân sẽ bị hỏng hoặc cho kết quả sai, vì vậy phải chọn cân có giới hạn đo lớn hơn khối lượng vật cần cân.

Bài tập: Đổi $0,5,kg$ ra gam và $2500,g$ ra kilôgam.

3. Ghi nhớ

• Khối lượng là lượng chất chứa trong vật; đơn vị đo trong hệ SI là kilôgam (kg); $1,kg = 1000,g$.
• Dụng cụ đo khối lượng là cân; chọn cân có giới hạn đo và độ chia nhỏ nhất phù hợp.
• Hiệu chỉnh cân về số 0 trước khi cân, đọc kết quả khi kim hoặc số hiển thị ổn định, ghi kèm đơn vị.