1. Kiến thức trọng tâm
Chất là những gì tạo nên các vật thể xung quanh chúng ta. Mọi vật thể đều được tạo nên từ một hoặc nhiều chất. Ví dụ, chiếc bàn được làm từ chất gỗ, chiếc thìa được làm từ chất nhôm, nước trong cốc là chất nước. Thế giới tự nhiên có vô số chất khác nhau với tính chất rất đa dạng.
Mỗi chất có những tính chất riêng, gọi là tính chất của chất. Tính chất vật lí là những tính chất có thể quan sát mà không làm thay đổi bản chất của chất, như màu sắc, mùi, vị, trạng thái, tính tan, tính dẫn nhiệt, tính dẫn điện, nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi. Tính chất hóa học là khả năng chất biến đổi thành chất khác, ví dụ khả năng cháy của gỗ, khả năng gỉ của sắt.
Dựa vào tính chất, con người lựa chọn chất phù hợp để làm vật dụng và phân biệt các chất với nhau.
Chất có thể tồn tại ở ba thể: rắn, lỏng và khí. Nước là chất quen thuộc có thể tồn tại ở cả ba thể: nước đá (rắn), nước lỏng và hơi nước (khí). Các chất khác nhau có thể có cùng một thể nhưng tính chất khác nhau, ví dụ muối ăn và đường đều là chất rắn màu trắng nhưng vị khác nhau.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ: Có hai cốc chứa chất lỏng không màu: một cốc chứa nước, một cốc chứa giấm ăn. Làm thế nào để phân biệt hai chất lỏng này?
Hướng dẫn: Dựa vào tính chất của chất: giấm ăn có mùi chua đặc trưng, còn nước không có mùi. Em có thể ngửi nhẹ để phân biệt. Ngoài ra, có thể dùng giấy quỳ tím: giấm làm giấy quỳ chuyển sang màu đỏ, còn nước không làm đổi màu giấy quỳ.
Bài tập: Kể tên ba chất và tính chất đặc trưng của mỗi chất đó.
3. Ghi nhớ
- Mọi vật thể đều được tạo nên từ chất; mỗi chất có tính chất riêng.
- Tính chất vật lí quan sát được mà không làm thay đổi bản chất của chất; tính chất hóa học là khả năng biến đổi thành chất khác.
- Dựa vào tính chất, con người phân biệt và lựa chọn chất phù hợp để sử dụng.