Phần 1: Câu hỏi Trắc nghiệm (Nhận biết & Thông hiểu)
Câu 1. Nội dung nào sau đây phản ánh đúng kiến thức cần ghi nhớ trong bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX? A. Bỏ qua các khái niệm cơ bản và chỉ học thuộc lòng kết quả cuối cùng mà không cần hiểu bản chất. B. Chỉ áp dụng kiến thức trong một trường hợp duy nhất, không cần kiểm tra điều kiện hay đơn vị. C. Thế kỉ VII–IX: nước ta bị nhà Đường đô hộ tàn bạo. D. Các nội dung trong bài hoàn toàn độc lập và không có mối liên hệ nào với thực tiễn hay các bài học khác.
Câu 2. Khi học và vận dụng bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX, khẳng định nào dưới đây là chính xác? A. Không cần đọc kĩ đề bài hay phân tích dữ kiện trước khi thực hiện các bước giải. B. Mọi khái niệm trong bài đều có thể thay thế tùy ý cho nhau mà không làm thay đổi kết quả. C. Chỉ cần ghi đáp số ngắn gọn, bỏ qua toàn bộ bước lập luận, giải thích và kiểm tra lại. D. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713), xưng Mai Hắc Đế.
Câu 3. Theo phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX, phát biểu nào sau đây là đúng? A. Trong các thế kỉ VII đến IX, đất nước ta bị các triều đại nhà Đường đô hộ. B. Kết luận ngay kết quả khi chưa đối chiếu với quy tắc hoặc định nghĩa trong bài học. C. Thay đổi toàn bộ quy tắc trọng tâm của bài học theo cảm tính cá nhân. D. Bỏ qua việc rèn luyện qua ví dụ minh họa và bài tập thực hành của tiết học.
Câu 4. Để nắm vững và vận dụng tốt bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX, học sinh cần lưu ý điều nào sau đây? A. Không cần ghi nhớ các lưu ý trọng tâm vì chúng không ảnh hưởng đến việc làm bài tập. B. Trước ách đô hộ đó, nhân dân ta đã liên tục nổi dậy đấu tranh. C. Áp dụng ngược lại hoàn toàn so với quy tắc và hướng dẫn trong phần kiến thức trọng tâm. D. Chỉ cần đọc lướt tiêu đề bài học mà không cần nắm vững nội dung chi tiết từng mục.
Phần 2: Bài tập Tự luận & Thực hành theo tiết học
Bài 1 (Cơ bản — Hệ thống hóa kiến thức trọng tâm). Dựa vào phần Kiến thức trọng tâm của bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX, em hãy trình bày các khái niệm, quy tắc hoặc nội dung cốt lõi của tiết học và nêu ý nghĩa của chúng.
Bài 2 (Thực hành — Phân tích & Giải mẫu theo ví dụ tiết học). Đọc kĩ tình huống/ví dụ trọng tâm của tiết học dưới đây, sau đó tự trình bày lại các bước thực hiện và nêu nhận xét rút ra:
Câu hỏi: Nêu ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII–IX.
Bài 3 (Vận dụng — Áp dụng quy tắc ghi nhớ vào bài tập). Vận dụng các điểm ghi nhớ trọng tâm của bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX để giải thích hoặc thực hiện yêu cầu thực hành mở rộng sau:
Lời giải: Các cuộc khởi nghĩa trong các thế kỉ VII–IX có ý nghĩa to lớn. Trước hết, chúng thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, không cam chịu sống nô lệ của nhân dân ta. Thứ hai, chúng làm suy yếu chính quyền đô hộ nhà Đường, buộc kẻ thù phải lo đối phó, không thể yên ổn cai trị. Thứ ba, chúng tạo tiền đề cho những thắng lợi lớn hơn sau này.
Bài 4 (Luyện tập học kì — Mức độ Cơ bản). Nêu những nét chính về văn hóa của nước Chăm-pa.
Bài 5 (Luyện tập học kì — Mức độ Thông hiểu). Nêu ý nghĩa lịch sử của các cuộc khởi nghĩa thời Bắc thuộc.
Bài 6 (Luyện tập học kì — Mức độ Vận dụng & Nâng cao). So sánh khởi nghĩa Mai Thúc Loan và khởi nghĩa Phùng Hưng (thời gian, địa bàn, lãnh đạo, kết quả).
Phần 3: Đáp án & Hướng dẫn giải chi tiết
1. Đáp án phần Trắc nghiệm
- Bảng đáp án: 1-C, 2-D, 3-A, 4-B.
- Giải thích chi tiết:
- Câu 1 (C): Khẳng định đúng theo mục Ghi nhớ của bài: "Thế kỉ VII–IX: nước ta bị nhà Đường đô hộ tàn bạo."
- Câu 2 (D): Khẳng định đúng theo nội dung cốt lõi của tiết học: "Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713), xưng Mai Hắc Đế."
- Câu 3 (A): Khẳng định chuẩn xác theo phần Kiến thức trọng tâm: "Trong các thế kỉ VII đến IX, đất nước ta bị các triều đại nhà Đường đô hộ."
- Câu 4 (B): Khẳng định đúng theo hướng dẫn trọng tâm của bài: "Trước ách đô hộ đó, nhân dân ta đã liên tục nổi dậy đấu tranh."
2. Hướng dẫn giải phần Tự luận & Thực hành
- Bài 1:
- Nội dung cốt lõi cần trình bày: Trong các thế kỉ VII đến IX, đất nước ta bị các triều đại nhà Đường đô hộ. Chính sách cai trị của nhà Đường vô cùng tàn bạo: chúng bắt dân ta nộp nhiều thứ thuế, cống nạp sản vật quý, bắt thanh niên đi lính, đi lao dịch ở xa, đồng thời tìm cách đồng hóa dân tộc ta.
- Tổng kết ghi nhớ: Thế kỉ VII–IX: nước ta bị nhà Đường đô hộ tàn bạo.; Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713), xưng Mai Hắc Đế.; Khởi nghĩa Phùng Hưng (khoảng 776–791), được tôn là Bố Cái Đại Vương.
- Bài 2:
- Hướng dẫn phân tích & trình bày: Dựa trực tiếp vào dữ kiện trong ví dụ minh họa của tiết học: Câu hỏi: Nêu ý nghĩa của các cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII–IX.
- Lưu ý khi trình bày: Xác định rõ yêu cầu, áp dụng đúng quy tắc/khái niệm trong mục 1 và kiểm tra lại kết quả cuối cùng.
- Bài 3:
- Phương pháp giải: Áp dụng các quy tắc ghi nhớ của bài Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỉ VII - IX (Thế kỉ VII–IX: nước ta bị nhà Đường đô hộ tàn bạo.; Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (713), xưng Mai Hắc Đế.; Khởi nghĩa Phùng Hưng (khoảng 776–791), được tôn là Bố Cái Đại Vương.).
- Lời giải mẫu/Nhận xét: Lời giải: Các cuộc khởi nghĩa trong các thế kỉ VII–IX có ý nghĩa to lớn. Trước hết, chúng thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí quật cường, không cam chịu sống nô lệ của nhân dân ta. Thứ hai, chúng làm suy yếu chính quyền đô hộ nhà Đường, buộc kẻ thù phải lo đối phó, không thể yên ổn cai trị. Thứ ba, chúng tạo tiền đề cho những thắng lợi lớn hơn sau này.
- Bài 4: Chịu ảnh hưởng văn hóa Ấn Độ; có chữ viết riêng; tôn giáo: Ấn Độ giáo, Phật giáo; kiến trúc, điêu khắc phát triển (Thánh địa Mỹ Sơn, tháp Chăm).
- Bài 5: Thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường; tích lũy kinh nghiệm; tạo tiền đề cho thắng lợi hoàn toàn sau này. Phần 2:
- Bài 6: Giống nhau: đều chống nhà Đường, được nhân dân ủng hộ, thắng lợi bước đầu. Khác nhau: Mai Thúc Loan (713 – 722, Hoan Châu, xưng Mai Hắc Đế, liên kết lân bang); Phùng Hưng (766 – 791, Đường Lâm, bao vây phủ Tống Bình, được tôn Bố Cái Đại Vương).